{"id":11511,"date":"2012-04-07T12:32:44","date_gmt":"2012-04-07T11:32:44","guid":{"rendered":"http:\/\/elektrosystemy.pl\/?p=11511"},"modified":"2015-11-04T13:34:03","modified_gmt":"2015-11-04T12:34:03","slug":"izolowana-ochrona-odgromowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/?p=11511","title":{"rendered":"Izolowana ochrona odgromowa"},"content":{"rendered":"

\"OkladkaES_04_2012_B\"<\/a>Burza z piorunami to fascynuj\u0105cy fenomen natury. Jednocze\u015bnie jednak nie nale\u017cy bagatelizowa\u0107 zagro\u017ce\u0144, jakie stwarza ona dla ludzi i ich otoczenia. W ostatnich latach, zw\u0142aszcza w miesi\u0105cach letnich, mo\u017cna zaobserwowa\u0107 znaczne nasilenie front\u00f3w burzowych. W artykule przedstawiono mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania izolowanej ochrony odgromowej na podstawie dost\u0119pnych rozwi\u0105za\u0144 rynkowych i produkt\u00f3w zgodnych z aktualnymi normami.<\/strong><\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej obserwowane wy\u0142adowania piorunowe ujemne odg\u00f3rne, pochodz\u0105 od ujemnego pr\u0105du, kt\u00f3ry p\u0142ynie od chmur do ziemi. W momencie trafienia wy\u0142adowania w budynek, pr\u0105d udarowy nagrzewa zar\u00f3wno miejsce uderzenia, jak i elementy konstrukcyjne, powoduj\u0105c du\u017ce ryzyko po\u017caru. Skuteczn\u0105 ochron\u0119 przed bezpo\u015brednimi uderzeniami piorun\u00f3w zapewniaj\u0105 zainstalowane w prawid\u0142owy spos\u00f3b i zgodne z obowi\u0105zuj\u0105cymi normami, systemy ochrony odgromowej.<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 1. Przyk\u0142adowa instalacja odgromowa na obiekcie przemys\u0142owym<\/p><\/div>\n

Zadania instalacji odgromowej<\/strong><\/p>\n

Zadaniem instalacji odgromowej jest wy\u0142apywanie wszystkich uderze\u0144 pioruna w dany obiekt, przej\u0119cie pr\u0105du piorunowego w miejscu uderzenia, odprowadzenie go do ziemi i rozproszenie w gruncie. Konieczne jest przy tym ograniczenie skutk\u00f3w termicznych, mechanicznych lub elektrycznych, powoduj\u0105cych uszkodzenia chronionego obiektu lub zagra\u017caj\u0105cych \u017cyciu ludzi, z uwagi na niebezpieczne napi\u0119cia dotykowe i krokowe we wn\u0119trzu budynku.
\nZgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 wieloarkuszow\u0105 norm\u0105 PN-EN 62305 przywo\u0142an\u0105 w Rozporz\u0105dzeniu Ministra Infrastruktury z 10 grudnia 2010 r. powinno si\u0119 zapewni\u0107 maksymaln\u0105 skuteczno\u015b\u0107 dzia\u0142ania poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w instalacji odgromowej podczas wy\u0142adowania piorunowego w tak\u0105 instalacj\u0119.<\/p>\n

\"Tabela

Tabela 1. Klasyfikacja element\u00f3w instalacji zgodnie z PN EN 50164-1<\/p><\/div>\n

\"Tabela

Tabela 2. Wielko\u015bci pr\u0105d\u00f3w piorunowych dla poszczeg\u00f3lnych\u00a0poziom\u00f3w ochrony odgromowej<\/p><\/div>\n

Zgodnie z norm\u0105 PN EN 50164-1 elementom najbardziej nara\u017conym na dzia\u0142anie pr\u0105d\u00f3w piorunowych powinna by\u0107 nadana odpowiednia klasyfikacja H lub N wed\u0142ug tabeli 1. Poziom ochrony odgromowej determinuje spodziewan\u0105 wielko\u015b\u0107 pr\u0105du piorunowego w instalacji odgromowej zgodnie z tabel\u0105 2.<\/p>\n

Poziom ochrony odgromowej<\/strong><\/p>\n

Wymagany poziom ochrony odgromowej wyznacza si\u0119 zgodnie z norm\u0105 PN EN 62305-2 (IEC 62305-2) poprzez oszacowanie ryzyka szk\u00f3d. Wiadomo przy tym, \u017ce nak\u0142ady wymagane do stworzenia systemu ochrony odgromowej (np. konieczne k\u0105ty ochrony, wielko\u015b\u0107 oczek siatki zwod\u00f3w i odst\u0119py mi\u0119dzy przewodami odprowadzaj\u0105cymi) s\u0105 znacznie wy\u017csze w przypadku urz\u0105dze\u0144 dla I poziomu, ni\u017c system\u00f3w w IV poziomie ochrony odgromowej.<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 2. Przyk\u0142ad zwodu izolowanego o okre\u015blonym, bezpiecznym odst\u0119pie izolacyjnym s<\/p><\/div>\n

Elementy znajduj\u0105ce si\u0119 na dachach obiekt\u00f3w, takie jak klimatyzatory, instalacje fotowoltaiczne, silniki, czujniki elektryczne lub metalowe kana\u0142y i rury wentylacyjne z przewodz\u0105cym po\u0142\u0105czeniem z instalacjami wewn\u0105trz budynku, powinny znajdowa\u0107 si\u0119 w strefie ochronnej instalacji piorunochronnej z zapewnieniem odpowiedniej izolacji od element\u00f3w przewodz\u0105cych pr\u0105dy piorunowe. Najpro\u015bciej realizuje si\u0119 to przy pomocy odst\u0119p\u00f3w izolacyjnych.<\/p>\n

Odst\u0119py izolacyjne<\/strong><\/p>\n

Odpowiednio du\u017ca odleg\u0142o\u015b\u0107 pomi\u0119dzy elementami przewodz\u0105cymi pr\u0105d piorunowy, a wymienionymi wy\u017cej metalowymi cz\u0119\u015bciami i instalacjami budynku wyklucza niebezpiecze\u0144stwo powstawania przeskok\u00f3w iskrowych. Odleg\u0142o\u015b\u0107 ta okre\u015blana jest mianem odst\u0119pu izolacyjnego (s) i powinna by\u0107 wyliczona na podstawie wzoru:
\n\"Rys2_OBO_wzor\"
\ns \u2013 odst\u0119p izolacyjny [m]
\nki \u2013 wsp\u00f3\u0142czynnik zale\u017cny od klasy LPS
\nkc \u2013 wsp\u00f3\u0142czynnik zale\u017cny od materia\u0142u izolacyjnego
\nkm \u2013 wsp\u00f3\u0142czynnik zale\u017cny od ilo\u015bci zwod\u00f3w i przewod\u00f3w odprowadzaj\u0105cych
\nL \u2013 d\u0142ugo\u015b\u0107 [m]
\nZwody izolowane s\u0142u\u017c\u0105 do ochrony obiekt\u00f3w o najbardziej skomplikowanych kszta\u0142tach. Urz\u0105dzenia elektryczne i obiekty metalowe na dachu s\u0105 chronione przed bezpo\u015brednim uderzeniem pioruna, a co za tym idzie mo\u017cna zapobiec przedostaniu si\u0119 cz\u0119\u015bci pr\u0105du piorunowego do chronionego budynku.
\nOdpowiedni odst\u0119p izolacyjny uzyskuje si\u0119 za pomoc\u0105 rurek izolacyjnych z tworzywa wzmocnionych w\u0142\u00f3knem szklanym (np. rurki GFK). Z ich pomoc\u0105 mo\u017cna w prosty i ekonomiczny spos\u00f3b wykona\u0107 izolowane zwody pionowe. W handlu dost\u0119pne s\u0105, opr\u00f3cz pojedynczych element\u00f3w sk\u0142adowych dedykowanych dla system\u00f3w modu\u0142owych, r\u00f3wnie\u017c gotowe zestawy wst\u0119pnie zmontowane, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych mo\u017cna \u0142atwo i szybko wykona\u0107 izolowane zwody odgromowe.<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 3. Przyk\u0142ad konstrukcji izolowanej, monta\u017c k\u0105townikami<\/p><\/div>\n

\"Rys.

Rys. 4. Przyk\u0142ad konstrukcji izolowanej, monta\u017c zaciskami<\/p><\/div>\n

\"Rys.

Rys. 5. Przyk\u0142ad konstrukcji izolowanej, monta\u017c ta\u015bmami<\/p><\/div>\n

Przy wyznaczaniu w\u0142a\u015bciwego odst\u0119pu izolacyjnego (d\u0142ugo\u015bci pr\u0119ta izolowanego) stosuje si\u0119 dla rurek GFK wsp\u00f3\u0142czynnik materia\u0142owy km = 0,7. Systemy te przeznaczone s\u0105 do przewod\u00f3w okr\u0105g\u0142ych o \u015brednicy 8 mm i do zwod\u00f3w pionowych o \u015brednicy 16 i 20 mm. Monta\u017c na \u015bcianach i nadbud\u00f3wkach dachowych realizowany jest za pomoc\u0105 dw\u00f3ch k\u0105townik\u00f3w mocuj\u0105cych (rys. 3), mocowanie na profilach wsporczych i nadbud\u00f3wkach dachowych wykonuje si\u0119 za pomoc\u0105 regulowanych zacisk\u00f3w o zakresie monta\u017cowym do 20 mm (rys. 4) oraz na rurach za pomoc\u0105 obejm i ta\u015bm (rys. 5)
\nOczekiwania architekt\u00f3w i inwestor\u00f3w s\u0105 coraz bardziej kompleksowe i wymagaj\u0105 od projektant\u00f3w ugruntowanej wiedzy na temat system\u00f3w odgromowych. System ochrony odgromowej nale\u017cy dostosowa\u0107 do konstrukcji budynku. Jednocze\u015bnie w razie uderzenia pioruna musi zosta\u0107 zachowana jego pe\u0142na funkcjonalno\u015b\u0107.<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 6. Przyk\u0142ad zastosowania przewod\u00f3w w izolacji wysokonapi\u0119ciowej<\/p><\/div>\n

Przewody w izolacji wysokonapi\u0119ciowej zosta\u0142y opracowane tak, aby w \u0142atwy i bezpieczny spos\u00f3b umo\u017cliwi\u0107 zachowanie odst\u0119pu izolacyjnego nawet przy bardzo skomplikowanych konstrukcjach budynk\u00f3w. Izolacja tego typu mo\u017ce zagwarantowa\u0107 bezpiecze\u0144stwo nawet przy napi\u0119ciu rz\u0119du kilku kV. Zabezpiecza ona przed bezpo\u015brednim przebiciem do chronionej instalacji, zapobiega powstawaniu wy\u0142adowa\u0144 \u015blizgowych i eliminuje konieczno\u015b\u0107 stosowania bezpiecznych odst\u0119p\u00f3w (wi\u0119kszo\u015b\u0107 rozwi\u0105za\u0144 zast\u0119puje odst\u0119p izolacyjny 0,75 m w powietrzu). Budowa przewodu w izolacji wysokonapi\u0119ciowej jest do\u015b\u0107 z\u0142o\u017cona: skr\u0119cony rdze\u0144 miedziany o odpowiednim przekroju pokryty jest wewn\u0119trzn\u0105 warstw\u0105 przewodz\u0105c\u0105 i izolacj\u0105 z wysokonapi\u0119ciow\u0105 VPE. Ta izolacja pokryta jest ponownie warstw\u0105 przewodz\u0105c\u0105 i dodatkowo kolejnym p\u0142aszczem ze s\u0142abo przewodz\u0105cego materia\u0142u. Pr\u0105d piorunowy p\u0142ynie przez rdze\u0144 miedziany. W pocz\u0105tkowym i ko\u0144cowym odcinku p\u0142aszcz zewn\u0119trzny musi zosta\u0107 po\u0142\u0105czony z systemem wyr\u00f3wnania potencja\u0142\u00f3w. Przew\u00f3d dostarczany na b\u0119bnach kablowych pozwala instalatorowi na przyci\u0119cie go na miejscu monta\u017cu z dok\u0142adno\u015bci\u0105 co do centymetra.<\/p>\n

Tomasz Marsza\u0142ek<\/strong>
\nAutor jest pracownikiem firmy<\/strong>
\nOBO Bettermann Polska<\/strong><\/p>\n

Literatura:
\n1. PN-EN 50164-1 Elementy urz\u0105dzenia piorunochronnego (LPC). Cz\u0119\u015b\u0107 1: Wymagania dotycz\u0105ce element\u00f3w po\u0142\u0105czeniowych
\n2. PN-EN 50164-2 Elementy urz\u0105dzenia piorunochronnego (LPC). Cz\u0119\u015b\u0107 2: Wymagania dotycz\u0105ce przewod\u00f3w i uziom\u00f3w
\n3. PN-EN 62305-1 Ochrona odgromowa. Cz\u0119\u015b\u0107 1: Zasady og\u00f3lne
\n4. Katalog TBS Systemy ochrony przeciwprzepi\u0119ciowej i odgromowej 2010\/2011- OBO Bettermann<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Burza z piorunami to fascynuj\u0105cy fenomen natury. Jednocze\u015bnie jednak nie nale\u017cy bagatelizowa\u0107 zagro\u017ce\u0144, jakie stwarza ona dla ludzi i ich otoczenia. W ostatnich latach, zw\u0142aszcza w miesi\u0105cach letnich, mo\u017cna zaobserwowa\u0107 znaczne nasilenie front\u00f3w burzowych. W artykule przedstawiono mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania izolowanej ochrony odgromowej na podstawie dost\u0119pnych rozwi\u0105za\u0144 rynkowych i produkt\u00f3w zgodnych z aktualnymi normami. Najcz\u0119\u015bciej obserwowane…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":11520,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[616],"tags":[473],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11511"}],"collection":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11511"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11511\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11521,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11511\/revisions\/11521"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11520"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}