{"id":12308,"date":"2007-04-05T14:52:13","date_gmt":"2007-04-05T13:52:13","guid":{"rendered":"http:\/\/elektrosystemy.pl\/?p=12308"},"modified":"2015-11-16T15:27:37","modified_gmt":"2015-11-16T14:27:37","slug":"problemy-zwiazane-z-wyborem-poziomu-ochrony-dla-urzadzen-piorunochronnych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/?p=12308","title":{"rendered":"Problemy zwi\u0105zane z wyborem poziomu ochrony dla urz\u0105dze\u0144 piorunochronnych"},"content":{"rendered":"

\"ES_2007_04\"<\/a>Przyjmowanie do stosowania norm mi\u0119dzynarodowych zwi\u0105zane jest z procesem integracji Polski z krajami Unii Europejskiej. Odnosi si\u0119 to r\u00f3wnie\u017c do standard\u00f3w dotycz\u0105cych ochrony odgromowej. Niniejszy artyku\u0142 po\u015bwi\u0119cony jest problemom zwi\u0105zanym z wyborem w\u0142a\u015bciwego poziomu ochrony, zgodnie z norm\u0105 PN-IEC 61024-1-1 [2] i polsk\u0105 poprawk\u0105 do niej [3].<\/strong><\/p>\n

Do roku 2001 stosowano w Polsce tylko cztery arkusze normy krajowej PN-xx\/E-05003. Od roku 2001 rozpocz\u0119to wprowadzanie nowych norm mi\u0119dzynarodowych z serii PN-IEC 61024 (ochrona odgromowa) i PN-IEC 61312 (ochrona przed piorunowym impulsem elektromagnetycznym). Pozostawiono przy tym w u\u017cyciu stare normy (za wyj\u0105tkiem arkusza 02 normy PN-86\/E-05003), co w trakcie projektowania jest przyczyn\u0105 powa\u017cnych w\u0105tpliwo\u015bci, w tym prawnych, kt\u00f3ry arkusz normy nale\u017cy stosowa\u0107 w konkretnej sytuacji. W roku 2006 pojawi\u0142 si\u0119 kolejny zbi\u00f3r norm uznaniowych PN-EN 62305, kt\u00f3rych tylko ok\u0142adki zosta\u0142y przet\u0142umaczone na j\u0119zyk polski. Niestety w ka\u017cdej z wymienionych serii niejednokrotnie formu\u0142owane s\u0105 wymagania niesp\u00f3jne z wymaganiami pozosta\u0142ych serii, a ich wsp\u00f3\u0142istnienie powoduje zam\u0119t interpretacyjny dotycz\u0105cy wyboru w\u0142a\u015bciwych \u015brodk\u00f3w ochrony.
\nIstotny problem stanowi\u0105 kryteria wyboru poziomu ochrony odgromowej. Po wprowadzeniu grupy norm serii PN-IEC 61024 wydano poprawk\u0119 krajow\u0105 [3], a w niej, bez podania uzasadnienia, 10-krotnie zmniejszono najwi\u0119ksz\u0105 dopuszczaln\u0105 \u015bredni\u0105 roczn\u0105 cz\u0119sto\u015b\u0107 wy\u0142adowa\u0144 piorunowych, kt\u00f3re powoduj\u0105 szkod\u0119 w obiekcie (z warto\u015bci 10-2<\/sup> na 10-3<\/sup>). Ta z pozoru tylko matematyczna zmiana prowadzi do kosztownych skutk\u00f3w dla inwestor\u00f3w i w\u0142a\u015bcicieli obiekt\u00f3w budowlanych w Polsce.
\nW normach z serii PN-xx\/E-05003 podano do\u015b\u0107 klarown\u0105 klasyfikacj\u0119 wymaga\u0144 na ochron\u0119: podstawow\u0105, obostrzon\u0105 i specjaln\u0105. W seriach norm PN-IEC 61024 i PN-IEC 61312 wprowadzono poj\u0119cie czterech poziom\u00f3w ochrony odgromowej z liczbowo okre\u015blonymi warto\u015bciami skuteczno\u015bci urz\u0105dzenia piorunochronnego: E4<\/sub> = 0,80, E3<\/sub> = 0,90, E2<\/sub> = 0,95, E1<\/sub> = 0,98.
\nW najnowszej serii PN-EN 62305 koncepcja czterech poziom\u00f3w jest kontynuowana. Obok innych zmian wprowadzono procedur\u0119 wyboru poziomu ochrony na podstawie analizy ryzyka zaistnienia szk\u00f3d. Intencja opracowania procedury tego rodzaju by\u0142a niew\u0105tpliwie celowa, jednak\u017ce poziom jej z\u0142o\u017cono\u015bci oraz mnogo\u015b\u0107 arbitralnie okre\u015blonych wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w, w dodatku nie obejmuj\u0105cych wielu istotnych z punktu widzenia u\u017cytkownika obiektu sytuacji, stawia pod znakiem zapytania s\u0142uszno\u015b\u0107 wprowadzenia jej w postaci aktu normatywnego, a nie jako dyskusyjnej literatury specjalistycznej. Polemika na ten temat stanie si\u0119 zapewne bardziej o\u017cywiona w przysz\u0142o\u015bci, po przet\u0142umaczeniu norm na j\u0119zyk polski, gdy b\u0119d\u0105 one mog\u0142y by\u0107 powo\u0142ywane w przepisach prawnych, zgodnie z ustaw\u0105 o normalizacji [1]. Autorzy apeluj\u0105 do zainteresowanych o szerok\u0105 powszechn\u0105 dyskusj\u0119 na ten temat, p\u00f3ki nowa norma nie zosta\u0142a przet\u0142umaczona na j\u0119zyk polski.<\/p>\n

Wyb\u00f3r poziomu ochrony zgodnie z PN-IEC 61024-1-1 [2]<\/strong><\/p>\n

Zgodnie z norm\u0105 PN-IEC 61024-1-1 [2] wyb\u00f3r poziomu ochrony ma na celu redukcj\u0119, poni\u017cej maksymalnego tolerowanego poziomu, ryzyka szkody wywo\u0142anego przez bezpo\u015brednie wy\u0142adowanie atmosferyczne w rozpatrywany obiekt lub chronion\u0105 przestrze\u0144. Podstawowym kryterium do stosowania ochrony odgromowej jest oszacowanie ryzyka na podstawie rocznej cz\u0119sto\u015bci bezpo\u015brednich wy\u0142adowa\u0144 atmosferycznych w rozpatrywany obiekt i prawdopodobie\u0144stwa wyst\u0105pienia przy tym szk\u00f3d.<\/p>\n

\"Rys_1_RST\"

Rys. 1. Linia podzia\u0142u terytorium Polski na dwie strefy o r\u00f3\u017cnej g\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania wy\u0142adowa\u0144 atmosferycznych na 1 km2 w skali jednego roku<\/p><\/div>\n

Statystyczna cz\u0119sto\u015b\u0107 Nd<\/sub> wy\u0142adowa\u0144 w rozpatrywany obiekt<\/strong>
\nWed\u0142ug procedury opisanej w normie dokonuje si\u0119 oszacowania r\u00f3wnowa\u017cnej powierzchni Ae zbierania wy\u0142adowa\u0144 przez analizowany obiekt (w m2<\/sup>) i wyznacza si\u0119 statystyczn\u0105 cz\u0119sto\u015b\u0107 Nd wy\u0142adowa\u0144 w ten obiekt na podstawie wzoru:
\nNd<\/sub> = Ae<\/sub> \u00d7 Ng<\/sub> (1)
\ngdzie: Ng<\/sub> jest \u015bredni\u0105 g\u0119sto\u015bci\u0105 wy\u0142adowa\u0144 doziemnych w danej okolicy na 1 m2<\/sup>.
\nNiestety, \u015brednia g\u0119sto\u015b\u0107 doziemnych wy\u0142adowa\u0144 piorunowych nie zosta\u0142a okre\u015blona w normach PN IEC 61024 oraz PN IEC 61312. Co prawda, w roku 2002 uruchomiono bardzo drogi i dok\u0142adny system detekcji i lokalizacji wy\u0142adowa\u0144 atmosferycznych przy Instytucie Meteorologii i Gospodarki Wodnej, ale do dzisiaj nic nie wiadomo o jego wykorzystaniu do stworzenia odpowiedniej mapy burzowej. Mapa taka powinna by\u0107 udost\u0119pniona bezp\u0142atnie do powszechnego stosowania, by s\u0142u\u017cy\u0107 ca\u0142emu spo\u0142ecze\u0144stwu i nale\u017cy oczekiwa\u0107, \u017ce tak si\u0119 niebawem stanie. Tymczasem nale\u017cy korzysta\u0107 z przestarza\u0142ych ju\u017c co prawda, lecz jedynych zalece\u0144 przedstawionych w normie PN 86\/E-05003.01 [4], zgodnie z kt\u00f3rymi dla obszar\u00f3w Polski p\u00f3\u0142nocnej zlokalizowanych powy\u017cej szeroko\u015bci geograficznej 51\u00b030\u2019N, przyjmuje si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia \u015brednio Ng<\/sub> = 1,8 wy\u0142adowania atmosferycznego na 1 km2<\/sup> powierzchni rocznie, a poni\u017cej tej szeroko\u015bci \u2013 Ng<\/sub> = 2,5 \/ km2<\/sup> (rys. 1).<\/p>\n

Wyb\u00f3r akceptowanej cz\u0119sto\u015bci bezpo\u015brednich wy\u0142adowa\u0144 w obiekt Nc<\/sub>\u00a0zgodnie z klas\u0105 obiektu<\/strong>
\nW kolejnym etapie algorytmu wyboru urz\u0105dzenia piorunochronnego pokazanego na rysunku 4 normy [2] ustala si\u0119, na podstawie normy krajowej, akceptowan\u0105 cz\u0119sto\u015b\u0107 wy\u0142adowa\u0144 w obiekt Nc, zgodnie z klas\u0105 obiektu. Niestety w serii norm PN-IEC 61024 rozpatrzono tylko obiekty zwyk\u0142e, a \u017cadna inna polska norma nie zawiera niezb\u0119dnych do tego celu danych, przyporz\u0105dkowuj\u0105cych odpowiednie warto\u015bci cz\u0119sto\u015bci Nc r\u00f3\u017cnym klasom obiekt\u00f3w.
\n\"tab_1_rst\"
\nW normach nie podano klarownej interpretacji wsp\u00f3\u0142czynnika Nc, tym niemniej nale\u017cy za\u0142o\u017cy\u0107, i\u017c oznacza on akceptowan\u0105 cz\u0119sto\u015b\u0107 uszkodze\u0144 w wyniku bezpo\u015bredniego wy\u0142adowania atmosferycznego w rozpatrywany obiekt. Niestety w normie [2] okre\u015blono warto\u015b\u0107 dopuszczalnej cz\u0119sto\u015bci Nc<\/sub> = 10-2<\/sup> tylko dla obiekt\u00f3w zwyk\u0142ych (czyli jedno uszkodzenie na 100 lat) nie podaj\u0105c, jak nale\u017cy post\u0119powa\u0107 w innych przypadkach. Pozostawienie do decyzji projektanta, jaka ma by\u0107 warto\u015b\u0107 Nc w przypadkach innych ni\u017c zwyk\u0142y, wydaje si\u0119 by\u0107 nieporozumieniem, gdy\u017c do tego wymagana jest specjalistyczna wiedza. Nast\u0119pnie w poprawce [3] do omawianego arkusza normy warto\u015b\u0107 Nc zmniejszono a\u017c dziesi\u0119ciokrotnie: Nc<\/sub> = 10-3<\/sup>, co w praktyce oznacza bardzo wysoki stopie\u0144 bezpiecze\u0144stwa. Zaakceptowano w ten spos\u00f3b mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia uszkodzenia spowodowanego przez wy\u0142adowanie atmosferyczne tylko jeden raz na 1000 lat. Taka arbitralna zmiana zaledwie jednego wsp\u00f3\u0142czynnika poci\u0105ga za sob\u0105 powa\u017cne, niekorzystne skutki finansowe dla inwestor\u00f3w.
\nNa podstawie obliczonej warto\u015bci Nd<\/sub> i przyj\u0119tej warto\u015bci Nc<\/sub> nale\u017cy zastosowa\u0107 urz\u0105dzenie piorunochronne spe\u0142niaj\u0105ce wymagania poziomu ochrony o deklarowanej skuteczno\u015bci:
\nE\u22651 \u2013 Nc<\/sub>\/Nd<\/sub> (2)
\nDla u\u0142atwienia wyboru w tablicy 1 podajemy bardziej przejrzyste ni\u017c w normie [2] warunki definiuj\u0105ce przyporz\u0105dkowanie poziom\u00f3w ochrony odgromowej odpowiednim przedzia\u0142om skuteczno\u015bci instalacji piorunochronnej.
\nPrzedstawione w ten spos\u00f3b przedzia\u0142y skuteczno\u015bci urz\u0105dzenia piorunochronnego jednoznacznie okre\u015blaj\u0105 zakresy stosowania odpowiednich poziom\u00f3w ochrony odgromowej.
\nJak pokazuje praktyka, niekt\u00f3rzy projektanci, stosuj\u0105c tablic\u0119 skuteczno\u015bci z normy PN-IEC 61024-1-1 [2], mylnie zak\u0142adaj\u0105, i\u017c dla obliczonej warto\u015bci E < 0,8 ochrona odgromowa nie jest wymagana, za\u015b IV poziom dotyczy obliczonych skuteczno\u015bci z przedzia\u0142u 0,8\u00a0\u2264 E < 0,9. Oczywi\u015bcie, w my\u015bl zalece\u0144 tej normy, czwartemu poziomowi ochrony odpowiada obliczona skuteczno\u015b\u0107 z przedzia\u0142u 0 < E\u00a0\u2264 0,80. Warto tu r\u00f3wnie\u017c przypomnie\u0107, \u017ce gdy wyliczona skuteczno\u015b\u0107 przekracza warto\u015b\u0107 0,98 nale\u017cy, zastosowa\u0107 dodatkowe \u015brodki ochrony odgromowej opr\u00f3cz tych, kt\u00f3re s\u0105 zalecane dla poziomu pierwszego.
\nJak zostanie pokazane w dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u, szczeg\u00f3lnie krytyczne staje si\u0119 przy tym miejsce lokalizacji obiektu na terytorium Polski w stosunku do szeroko\u015bci geograficznej 51\u00b030\u2019N, co wyra\u017anie ilustruje mapa na rysunku 1. Mieszka\u0144cy obszaru Polski na po\u0142udnie od tej szeroko\u015bci s\u0105 zobligowani do znacznego przewymiarowywania instalacji odgromowych. Z analizy mapy wynika, \u017ce dotyczy to m.in. takich miejscowo\u015bci jak: Lubin (51\u00b024\u2019N), Wroc\u0142aw (51\u00b010\u2019N do 51\u00b001\u2019N), Syc\u00f3w (51\u00b018\u2019N), K\u0119pno (51\u00b017\u2019N), Ostrzesz\u00f3w (51\u00b025\u2019N), Z\u0142oczew (51\u00b025\u2019N), Wielu\u0144 (51\u00b013\u2019N), Be\u0142chat\u00f3w (51\u00b022\u2019N), Piotrk\u00f3w Trybunalski (51\u00b024\u2019N), Opoczno (51\u00b022\u2019N), Radom (51\u00b028\u2019N do 51\u00b021\u2019N), Pu\u0142awy (51\u00b025\u2019N), Kazimierz Dolny (51\u00b019\u2019N), Na\u0142\u0119cz\u00f3w (51\u00b017\u2019N), Lublin (51\u00b013\u2019N do 51\u00b008\u2019N), Lubart\u00f3w (51\u00b027\u2019N), \u0141\u0119czna (51\u00b018\u2019N), Che\u0142m (51\u00b008\u2019N) i wszystkich innych poni\u017cej szeroko\u015bci 51\u00b030\u2019N.
\nDo grona tych bardziej \u201eszcz\u0119\u015bliwych\u201d, le\u017c\u0105cych powy\u017cej szeroko\u015bci 51\u00b030\u2019N, nale\u017cy zaliczy\u0107 nast\u0119puj\u0105ce miejscowo\u015bci zlokalizowane w pobli\u017cu umownej granicy: Ostr\u00f3w Wielkopolski (51\u00b038\u2019N), Kalisz (51\u00b045\u2019N), Sieradz (51\u00b035\u2019N), \u0141\u00f3d\u017a (51\u00b053\u2019N do 51\u00b041\u2019N), Tomasz\u00f3w Mazowiecki (51\u00b032\u2019N), Nowe Miasto nad Pilic\u0105 (51\u00b037\u2019N), Kozienice (51\u00b035\u2019N), D\u0119blin (51\u00b034\u2019N), Siedlce (52\u00b010\u2019N), Radzy\u0144 Podlaski (52\u00b009\u2019N), Bia\u0142a Podlaska (52\u00b001\u2019N), W\u0142odawa (51\u00b032\u2019N).
\nDo grona \u201epechowc\u00f3w\u201d nale\u017c\u0105 te miejscowo\u015bci, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 bezpo\u015brednio na tej granicy, np.: I\u0142owa (51\u00b030\u201936\u201dN do 51\u00b029\u201937\u201dN), Polkowice (51\u00b029\u201930\u201dN do 51\u00b030\u201957\u201dN), Ostr\u00f3w Lubelski (51\u00b031\u201904\u201dN do 51\u00b027\u201938\u201dN). Oszacowania podanych szeroko\u015bci geograficznych dokonano na podstawie mapy internetowej, w zwi\u0105zku z czym zaleca si\u0119 weryfikacj\u0119 podanych danych.
\n\"tab_2_rst\"<\/p>\n

\"tab_3_rst\"
\nMaksymalna wysoko\u015b\u0107 obiektu odpowiadaj\u0105ca poziomowi ochrony<\/strong><\/p>\n

Poni\u017cej przedstawiono obliczenia, jak\u0105 maksymaln\u0105 r\u00f3wnowa\u017cn\u0105 powierzchni\u0119 zbierania Ae mo\u017ce mie\u0107 samotna smuk\u0142a konstrukcja (np. cienki komin lub wie\u017ca), aby by\u0142 dla niej wymagany odpowiednio czwarty, trzeci, drugi i pierwszy poziom ochrony. Ze wzor\u00f3w (1) i (2) wynika, \u017ce:<\/p>\n

Ae<\/sub> = Nd<\/sub> \/ Ng<\/sub> < Nc<\/sub> \/ [(1 \u2013 E) x Ng<\/sub>] (3)<\/p>\n

Wysoko\u015b\u0107 tej konstrukcji (rys. 2):<\/p>\n

\"wzor_1_rst\"<\/a>\u00a0\u00a0(4)<\/p>\n

Wyniki oblicze\u0144 zawarto w tablicach 2 i 3, odpowiednio dla Nc<\/sub> = 10-2<\/sup> oraz Nc<\/sub> = 10-3<\/sup> zar\u00f3wno dla Ng<\/sub> = 1,8 wy\u0142adowania atmosferycznego na 1 km2<\/sup>, jak i dla Ng<\/sub> = 2,5 \/ km2<\/sup>.
\nZ por\u00f3wnania tablic 2 i 3 wynika, \u017ce wprowadzenie wsp\u00f3\u0142czynnika Nc<\/sub> = 10-3<\/sup> zamiast 10-2<\/sup> skutkuje radykalnym zmniejszeniem gabaryt\u00f3w obiekt\u00f3w wymagaj\u0105cych ochrony odgromowej, a wi\u0119c: dziesi\u0119ciokrotnym zmniejszeniem maksymalnej powierzchni zbierania dopuszczonej dla ka\u017cdego poziomu ochrony i z g\u00f3r\u0105 trzykrotnym (dok\u0142adniej: \u221a10 razy) zmniejszeniem wysoko\u015bci obiektu, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 zaklasyfikowany do danego poziomu ochrony.<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 2. R\u00f3wnowa\u017cna powierzchnia zbierania komina lub wie\u017cy<\/p><\/div>\n

Z ostatniej kolumny tablicy 3 wynika mi\u0119dzy innymi, \u017ce na po\u0142udniowych terenach Polski dla dowolnej konstrukcji o wysoko\u015bci przekraczaj\u0105cej zaledwie 3,8 m wymagany jest co najmniej czwarty poziom ochrony odgromowej, a dla obiektu wy\u017cszego ni\u017c 16,8 m nale\u017cy zastosowa\u0107 pierwszy poziom ochrony. Dla p\u00f3\u0142nocnych teren\u00f3w Polski te wysoko\u015bci wynosz\u0105 odpowiednio 4,4 m i 19,8 m.
\nS\u0105 to warto\u015bci kuriozalne, gdy\u017c pozosta\u0142e wymiary obiektu (d\u0142ugo\u015b\u0107, szeroko\u015b\u0107) mog\u0105 by\u0107 przy tym dowolnie ma\u0142e. Zwi\u0119kszanie wymiar\u00f3w poprzecznych rozpatrzonego obiektu prowadzi do dalszego zmniejszania granicznej wysoko\u015bci, przy kt\u00f3rej wymagany b\u0119dzie odpowiedni stopie\u0144 ochrony odgromowej.
\nZ pewno\u015bci\u0105 po przeanalizowaniu liczb zawartych w tablicach 2 i 3 ka\u017cdemu czytelnikowi przyjdzie na my\u015bl wiele przyk\u0142ad\u00f3w konstrukcji, co do kt\u00f3rych tekst zawarty w normie [3] powoduje wym\u00f3g absurdalnie wysokiego poziomu ochrony. Poni\u017cej przedstawiono charakterystyczne przyk\u0142ady spotykane w praktyce projektowej.<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 3. R\u00f3wnowa\u017cna powierzchnia zbierania budynku<\/p><\/div>\n

Przyk\u0142ady obliczeniowe dla Nc<\/sub> = 10-3<\/sup><\/strong><\/p>\n

Przyk\u0142ad 1: dwupi\u0119trowy budynek biurowy z masztem antenowym<\/strong>
\nRozpatrzmy dowolny dwupi\u0119trowy budynek o wysoko\u015bci oko\u0142o 10 m z kilkumetrowym masztem antenowym na dachu. Dla takiego budynku wymagany jest drugi lub nawet pierwszy stopie\u0144 ochrony, mimo braku zagro\u017cenia wybuchem, zanieczyszczeniem \u015brodowiska, czy utrat\u0105 wa\u017cnych funkcji publicznych (nie jest trudno przekroczy\u0107 wysoko\u015b\u0107 16,8 m lub 19,8 m, powy\u017cej kt\u00f3rej wymagany jest pierwszy poziom w odpowiednim rejonie Polski \u2013 wiersz trzeci od do\u0142u w tablicy 3).<\/p>\n

Przyk\u0142ad 2: czteropi\u0119trowy blok mieszkalny lub budynek biurowy<\/strong>
\nRozwa\u017cmy budynek w kszta\u0142cie prostopad\u0142o\u015bcianu, o wymiarach zbli\u017conych do czteropi\u0119trowego bloku mieszkalnego lub budynku biurowego, po\u0142o\u017cony na terenach Polski po\u0142udniowej (Ng<\/sub> = 2,5×10-6<\/sup> \/ m2<\/sup>). Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce budynek ma szeroko\u015b\u0107 a = 10 m i wysoko\u015b\u0107 h = 15 m (rys. 3). Obliczmy, jak\u0105 minimaln\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 b powinien mie\u0107 ten budynek, by zgodnie z wymaganiami poprawki do normy [3] plasowa\u0107 si\u0119 w pierwszym poziomie ochrony odgromowej.
\nZwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na fakt, \u017ce \u2013 zgodnie z wyliczeniami przedstawionymi w tablicy 3 \u2013 na terenie ca\u0142ej Polski w stosunku do ka\u017cdego budynku o takiej wysoko\u015bci nale\u017cy zastosowa\u0107 wymagania co najmniej drugiego stopnia ochrony, gdy\u017c jego wysoko\u015b\u0107 jest wi\u0119ksza od 11,9 m (maksymalna warto\u015b\u0107 dla poziomu III dla Polski po\u0142udniowej) oraz od 14 m (dla Polski p\u00f3\u0142nocnej).
\nBudynek ten b\u0119dzie musia\u0142 by\u0107 wyposa\u017cony w urz\u0105dzenie piorunochronne spe\u0142niaj\u0105ce wymagania pierwszego stopnia ochrony, je\u015bli powierzchnia zbierania tego budynku Ae b\u0119dzie wi\u0119ksza od 8 000 m2<\/sup> (tablica 3, kolumna przedostatnia). St\u0105d otrzymujemy nier\u00f3wno\u015b\u0107 (rys. 2):
\nAe<\/sub> = a b + (2a + 2b) 3h + (3h)2<\/sup> > 8 000.
\nPo podstawieniu danych okazuje si\u0119, \u017ce d\u0142ugo\u015b\u0107 budynku wymagaj\u0105cego pierwszego poziomu ochrony powinna wynosi\u0107 zaledwie:
\nb > 7,4 m.
\nWida\u0107 st\u0105d, \u017ce w Polsce po\u0142udniowej ka\u017cdy czteropi\u0119trowy budynek powinien by\u0107 wyposa\u017cony w ochron\u0119 odgromow\u0105 zgodn\u0105 z wymaganiami pierwszego stopnia ochrony.
\nPo przeprowadzeniu analogicznych oblicze\u0144 dla Polski p\u00f3\u0142nocnej, gdzie
\nAe > 11 111 m2<\/sup> (trzecia kolumna tablicy 3), otrzymuje si\u0119 wynik:
\nb > 38,5 m.<\/p>\n

Przyk\u0142ad 3: komin wolnostoj\u0105cy<\/strong>
\nDla wsp\u00f3\u0142czynnika Nc<\/sub> = 10-3<\/sup> ka\u017cdy komin o wysoko\u015bci przekraczaj\u0105cej 19,8 m w Polsce p\u00f3\u0142nocnej lub 16,8 m w Polsce po\u0142udniowej powinien by\u0107 wyposa\u017cony w urz\u0105dzenie piorunochronne spe\u0142niaj\u0105ce wymagania pierwszego poziomu ochrony (wiersz trzeci od do\u0142u w tablicy 3).<\/p>\n

Wnioski<\/strong><\/p>\n

Uzale\u017cnienie kryterium wyboru poziomu ochrony praktycznie wy\u0142\u0105cznie od wielko\u015bci obiektu, a g\u0142\u00f3wnie od jego wysoko\u015bci, jest powa\u017cn\u0105 wad\u0105 normy [2]. Zrozumia\u0142e jest, \u017ce w takich opracowaniach jak normy wiele warto\u015bci liczbowych okre\u015bla si\u0119 uznaniowo. W\u0142a\u015bnie dlatego te z nich, kt\u00f3re maj\u0105 istotny wp\u0142yw na koszty inwestycji, powinny by\u0107 wyznaczane ze szczeg\u00f3ln\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105 i z merytorycznym uzasadnieniem.
\nZastosowanie do projektowania instalacji odgromowych dopuszczalnej cz\u0119sto\u015bci wy\u0142adowa\u0144 piorunowych o warto\u015bci Nc<\/sub> = 10-3<\/sup> prowadzi do znacznego przeszacowania zagro\u017cenia piorunowego typowych obiekt\u00f3w i w rezultacie \u2013 do nadmiernych koszt\u00f3w ochrony odgromowej. Ustalaj\u0105c z inwestorem poziom ochrony odgromowej nale\u017cy kierowa\u0107 si\u0119 zdrowym rozs\u0105dkiem przy doborze tego wsp\u00f3\u0142czynnika w ka\u017cdym indywidualnym przypadku.
\nAnaliza tre\u015bci kilku wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych serii norm odnosz\u0105cych si\u0119 do ochrony odgromowej, jak i sposobu ich wprowadzania prowadzi do wniosku, \u017ce wdra\u017canie w naszym kraju norm mi\u0119dzynarodowych w zakresie ochrony odgromowej napotka\u0142o powa\u017cny zator organizacyjny, powoduj\u0105cy spi\u0119trzenie liczby wprowadzonych norm w tej dziedzinie. Taka sytuacja wymaga podj\u0119cia natychmiastowych decyzji porz\u0105dkuj\u0105cych ten stan rzeczy.<\/p>\n

dr hab. in\u017c. Karol Aniserowicz<\/strong>
\nAutor jest pracownikiem<\/strong>
\nPolitechniki Bia\u0142ostockiej<\/strong>
\ndr in\u017c. Miros\u0142aw Zielenkiewicz<\/strong>
\nAutor jest prezesem<\/strong>
\nCentrum Ochrony przed Przepi\u0119ciami<\/strong>
\ni Zak\u0142\u00f3ceniami Elektromagnetycznymi w Bia\u0142ymstoku<\/strong><\/p>\n

Literatura
\n1. Ustawa z dnia 12 wrze\u015bnia 2002 r. o normalizacji. Dz. U. nr 169 z 2002r., poz. 1386; Dz. U. nr 273 z 2004 r., poz. 2703, Dz. U. nr 132 z 2005r., poz. 1110.
\n2. PN-IEC 61024-1-1: 2001. Ochrona odgromowa obiekt\u00f3w budowlanych. Zasady og\u00f3lne. Wyb\u00f3r poziom\u00f3w ochrony dla urz\u0105dze\u0144 piorunochronnych.
\n3. PN-IEC 61024-1-1: 2001\/Ap1: 2002. Poprawka do Polskiej Normy Ochrona odgromowa obiekt\u00f3w budowlanych. Zasady og\u00f3lne. Wyb\u00f3r poziom\u00f3w ochrony dla urz\u0105dze\u0144 piorunochronnych.
\n4. PN-86\/E-05003.01. Ochrona odgromowa obiekt\u00f3w budowlanych. Wymagania og\u00f3lne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przyjmowanie do stosowania norm mi\u0119dzynarodowych zwi\u0105zane jest z procesem integracji Polski z krajami Unii Europejskiej. Odnosi si\u0119 to r\u00f3wnie\u017c do standard\u00f3w dotycz\u0105cych ochrony odgromowej. Niniejszy artyku\u0142 po\u015bwi\u0119cony jest problemom zwi\u0105zanym z wyborem w\u0142a\u015bciwego poziomu ochrony, zgodnie z norm\u0105 PN-IEC 61024-1-1 [2] i polsk\u0105 poprawk\u0105 do niej [3]. Do roku 2001 stosowano w Polsce tylko cztery…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":12315,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[616],"tags":[468],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12308"}],"collection":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12308"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12308\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12316,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12308\/revisions\/12316"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12315"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12308"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12308"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12308"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}