{"id":12529,"date":"2007-12-08T12:10:43","date_gmt":"2007-12-08T11:10:43","guid":{"rendered":"http:\/\/elektrosystemy.pl\/?p=12529"},"modified":"2015-11-18T12:26:39","modified_gmt":"2015-11-18T11:26:39","slug":"problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/?p=12529","title":{"rendered":"Problemy eksploatacyjne linii SN w systemie PAS"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"http:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/09\/grudzien-2007\/ES_2007_12.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignleft wp-image-9593\" src=\"http:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/09\/grudzien-2007\/ES_2007_12-209x300.jpg\" alt=\"ES_2007_12\" width=\"63\" height=\"90\" srcset=\"https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/09\/grudzien-2007\/ES_2007_12-209x300.jpg 209w, https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/09\/grudzien-2007\/ES_2007_12.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 63px) 100vw, 63px\" \/><\/a>Linie SN w systemie PAS s\u0105 budowane i eksploatowane w Polsce od 14 lat. Og\u00f3\u0142em powsta\u0142o ich w tym czasie ponad 3500 km. Na podstawie wprowadzonej w roku 2003 normy SEP: N SEP-E-003 (dotycz\u0105cej budowy linii izolowanych SN i nN) PTPiREE opracowa\u0142o nowe albumy rozwi\u0105za\u0144 typowych linii PAS \u2013 uwzgl\u0119dniaj\u0105ce wymagania tej normy oraz wprowadzaj\u0105ce do stosowania nowy osprz\u0119t firmy Ensto. Rozwi\u0105zania te bior\u0105 tak\u017ce pod uwag\u0119 najcz\u0119stsze problemy wyst\u0119puj\u0105ce podczas eksploatacji linii PAS<\/strong>.<\/p>\n<p>Coraz szerszy zakres stosowania linii PAS wynika z faktu, \u017ce po kilkunastu latach eksploatacji potwierdzi\u0142y one swoj\u0105 wysok\u0105 eksploatacyjn\u0105 niezawodno\u015b\u0107 w stosunku do linii go\u0142ych. Dzi\u0119ki temu, z nowinki technicznej, sta\u0142y si\u0119 standardowym rozwi\u0105zaniem w trudnych warunkach terenowych. Nie bez znaczenia jest r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce zosta\u0142y one dobrze przyj\u0119te przez s\u0142u\u017cby eksploatacyjne energetyki.<\/p>\n<div id=\"attachment_12530\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-12530\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-12530\" src=\"http:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys1_ENSTO.jpg\" alt=\"Rys. 1. Dzi\u0119ki swojej wytrzyma\u0142o\u015bci eksploatacyjnej linie PAS sta\u0142y si\u0119 standardowym rozwi\u0105zaniem w trudnych warunkach terenowych (fot. F. Janio\u0142)\" width=\"600\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys1_ENSTO.jpg 600w, https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys1_ENSTO-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><p id=\"caption-attachment-12530\" class=\"wp-caption-text\">Rys. 1. Dzi\u0119ki swojej wytrzyma\u0142o\u015bci eksploatacyjnej linie PAS sta\u0142y si\u0119 standardowym rozwi\u0105zaniem w trudnych warunkach terenowych (fot. F. Janio\u0142)<\/p><\/div>\n<p><strong>Awaryjno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n<p>Podstawowym kryterium, kt\u00f3re zadecydowa\u0142o o rozpowszechnieniu linii SN w systemie PAS, jest ich zdecydowanie mniejsza awaryjno\u015b\u0107 w por\u00f3wnaniu do linii go\u0142ych. Dane statystyczne kraj\u00f3w skandynawskich m\u00f3wi\u0105 o blisko pi\u0119ciokrotnie mniejszej ilo\u015bci awarii linii PAS (na km linii na rok). Polskie statystyki podaj\u0105 jeszcze lepsze wsp\u00f3\u0142czynniki \u2013 6,5-krotnie mniejsz\u0105 awaryjno\u015b\u0107 linii PAS [1].<br \/>\nW wyniku analizy przyczyn [2] zdarzaj\u0105cych si\u0119 awarii linii PAS w Polsce ocenia si\u0119, \u017ce 63% awarii spowodowanych zosta\u0142o przez czynniki atmosferyczne (uderzenia piorun\u00f3w, szad\u017a) i zewn\u0119trzne (g\u0142\u00f3wnie upadki drzew na linie), a 32% awarii wynika\u0142o z b\u0142\u0119d\u00f3w monta\u017cowych. Wady fabryczne (przewodu, osprz\u0119tu) stanowi\u0142y przyczyn\u0119 oko\u0142o 5% awarii. W statystyce tej nie uwzgl\u0119dniono niewielkiej liczby awarii spowodowanych zaniedbaniami eksploatacyjnymi (np. brak wycinki) i nieprawid\u0142owymi rozwi\u0105zaniami projektowymi.<\/p>\n<p><strong>B\u0142\u0119dy monta\u017cowe i projektowe<\/strong><\/p>\n<p>W pocz\u0105tkowym okresie budowy linii SN w systemie PAS w Polsce powsta\u0142o szereg b\u0142\u0119dnych projekt\u00f3w, w kt\u00f3rych pr\u00f3bowano przenie\u015b\u0107 zasady budowy i osprz\u0119t linii go\u0142ych do systemu PAS. W jednej z wybudowanych linii, na wykonanie w oparciu o nieprawid\u0142owy projekt na\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 b\u0142\u0119dy wykonawcze, co spowodowa\u0142o pi\u0119\u0107 awarii w ci\u0105gu trzech lat \u2013 polegaj\u0105cych na zerwaniu przewod\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>B\u0142\u0119dy projektowe<\/strong><br \/>\nProjekt oparto o stare rozwi\u0105zanie typowe, polegaj\u0105ce na zastosowaniu do przewod\u00f3w w os\u0142onie izolacyjnej osprz\u0119tu do linii go\u0142ych (w zwi\u0105zku z tym wielokrotnie rozizolowywano przew\u00f3d). Przebudowa linii polega\u0142a na wymianie przewod\u00f3w go\u0142ych istniej\u0105cej linii na przewody w os\u0142onie izolacyjnej. Aby nie dopu\u015bci\u0107 do nadmiernych zwis\u00f3w, przewody zosta\u0142y bardzo mocno napr\u0119\u017cone, a projekt nie przewidywa\u0142 zastosowania, koniecznych w takiej sytuacji, t\u0142umik\u00f3w drga\u0144.<\/p>\n<div id=\"attachment_12531\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-12531\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-12531\" src=\"http:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys2_ENSTO.jpg\" alt=\"Rys. 2. B\u0142\u0119dy wykonawcze polegaj\u0105ce na naruszeniu struktury \u017cy\u0142 przewodu\" width=\"600\" height=\"563\" srcset=\"https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys2_ENSTO.jpg 600w, https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys2_ENSTO-300x282.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><p id=\"caption-attachment-12531\" class=\"wp-caption-text\">Rys. 2.\u00a0B\u0142\u0119dy wykonawcze polegaj\u0105ce\u00a0na naruszeniu struktury\u00a0\u017cy\u0142 przewodu<\/p><\/div>\n<p><strong>B\u0142\u0119dy wykonawcze<\/strong><br \/>\nMonterzy przy zdejmowaniu no\u017cem izolacji pod osprz\u0119t (w tym pod zaciski) nacinali na przewodzie poprzeczny karb, kt\u00f3ry w przypadku drga\u0144 eolskich przewodu powodowa\u0142 istotne zmniejszenie jego wytrzyma\u0142o\u015bci na zerwanie. Po awarii linii poddano analizie zerwany fragment przewodu AALXs 70 mm<sup>2<\/sup> (rys. 2). Zmierzona g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 naci\u0119cia poszczeg\u00f3lnych \u017cy\u0142 przewodu wynosi\u0142a od 0,2 do 0,67 mm, co stanowi 20% \u015brednicy pojedynczego drutu \u017cy\u0142y.<\/p>\n<div id=\"attachment_12533\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-12533\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-12533\" src=\"http:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys3_ENSTO.jpg\" alt=\"Rys. 3. Czas \u017cycia linii PAS (do awarii) w zale\u017cno\u015bci od g\u0142\u0119boko\u015bci naci\u0119cia pojedynczego drutu \u017cy\u0142y przewodu w obecno\u015bci drga\u0144 eolskich. Lifetime \u2013 czas u\u017cytkowania linii do czasu wyst\u0105pienia awarii, ao \u2013 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 naci\u0119cia, dw \u2013 \u015brednica pojedynczego drutu linki\" width=\"600\" height=\"413\" srcset=\"https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys3_ENSTO.jpg 600w, https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys3_ENSTO-300x207.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><p id=\"caption-attachment-12533\" class=\"wp-caption-text\">Rys. 3. Czas \u017cycia linii PAS (do awarii) w zale\u017cno\u015bci od g\u0142\u0119boko\u015bci naci\u0119cia pojedynczego drutu \u017cy\u0142y przewodu w obecno\u015bci drga\u0144 eolskich. Lifetime \u2013 czas u\u017cytkowania linii do czasu wyst\u0105pienia awarii, ao \u2013 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 naci\u0119cia, dw \u2013 \u015brednica pojedynczego drutu linki<\/p><\/div>\n<p>W firmie Ensto przeprowadzono symulacj\u0119 komputerow\u0105 spodziewanego czasu \u017cycia linii PAS (do awarii) w zale\u017cno\u015bci od g\u0142\u0119boko\u015bci naci\u0119cia pojedynczego drutu \u017cy\u0142y przewodu w obecno\u015bci drga\u0144 eolskich (rys. 3). Ju\u017c naci\u0119cie o g\u0142\u0119boko\u015bci oko\u0142o 0,3 mm (10% \u015brednicy drutu \u017cy\u0142y) zmniejsza spodziewany czas \u017cycia linii (do awarii) do 2%, czyli awaria nast\u0105pi po mniej ni\u017c jednym roku zamiast po 40 latach. Naci\u0119cie wielko\u015bci 20% \u015brednicy zmniejsza ten czas do 0,4%. Kolejne przypadki zerwania tej linii potwierdzi\u0142y t\u0119 diagnoz\u0119.<br \/>\nInnym przyk\u0142adem b\u0142\u0119d\u00f3w monta\u017cowych skutkuj\u0105cych zerwaniem linii w trakcie eksploatacji jest niedokr\u0119cenie zacisk\u00f3w przebijaj\u0105cych izolacj\u0119 w uk\u0142adach ochrony przeciw\u0142ukowej (zacisk nie przebi\u0142 ca\u0142kowicie izolacji lub nie ma wystarczaj\u0105cego kontaktu z \u017cy\u0142\u0105 przewodu). W takiej sytuacji linia funkcjonowa\u0107 b\u0119dzie poprawnie do pierwszych burz i wy\u0142adowa\u0144 atmosferycznych, podczas kt\u00f3rych mo\u017ce doj\u015b\u0107 do zadzia\u0142ania uk\u0142ad\u00f3w ochrony przeciw\u0142ukowej. Przep\u0142yw pr\u0105du zwarciowego przez niedokr\u0119cony zacisk powoduje upalenie przewodu w zacisku i w konsekwencji jego zerwanie (rys. 4).<br \/>\nOsobnym zagadnieniem s\u0105 b\u0142\u0119dy projektowe i wykonawcze dotycz\u0105ce doboru i instalowania uk\u0142ad\u00f3w ochrony przeciw\u0142ukowej. Ze wzgl\u0119du na szeroko\u015b\u0107 tematu zostanie to om\u00f3wione w odr\u0119bnej publikacji.<\/p>\n<div id=\"attachment_12532\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-12532\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-12532\" src=\"http:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys4_ENSTO.jpg\" alt=\"Rys. 4. Upalony przew\u00f3d PAS w niedokr\u0119conym zacisku uchwytu odci\u0105gowego (po\u0142\u0105czenie z uk\u0142adem ochrony przeciw\u0142ukowej SDI 27.1)\" width=\"600\" height=\"606\" srcset=\"https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys4_ENSTO.jpg 600w, https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys4_ENSTO-100x100.jpg 100w, https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys4_ENSTO-297x300.jpg 297w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><p id=\"caption-attachment-12532\" class=\"wp-caption-text\">Rys. 4. Upalony przew\u00f3d PAS w niedokr\u0119conym zacisku uchwytu odci\u0105gowego (po\u0142\u0105czenie z uk\u0142adem ochrony przeciw\u0142ukowej SDI 27.1)<\/p><\/div>\n<p><strong>Albumy PTPiREE<\/strong><\/p>\n<p>W roku 2003 wprowadzona zosta\u0142a nowa norma SEP: N SEP-E-003 dotycz\u0105ca budowy linii izolowanych SN i nN. Na tej bazie opracowane zosta\u0142y przez PTPiREE nowe albumy rozwi\u0105za\u0144 typowych linii PAS (opracowania Energolinii i Elprojektu), uwzgl\u0119dniaj\u0105ce wymagania tej normy oraz zastosowanie najnowszego osprz\u0119tu firmy Ensto zwi\u0119kszaj\u0105cego niezawodno\u015b\u0107 eksploatacyjn\u0105 linii PAS. Albumy te zast\u0119puj\u0105 poprzednie wydania i rozwi\u0105za\u0144 stosowanych w starszych wydaniach nie nale\u017cy stosowa\u0107.<br \/>\nNajwa\u017cniejsze zmiany uj\u0119te w nowych albumach to:<br \/>\n\u2022 wprowadzenie uchwyt\u00f3w odci\u0105gowych (SO 235 i 236) chwytaj\u0105cych przew\u00f3d przez izolacj\u0119 \u2013 mo\u017cna dzi\u0119ki temu wybudowa\u0107 ca\u0142\u0105 lini\u0119 PAS bez zdejmowania izolacji z przewodu (unikaj\u0105c opisanych powy\u017cej zagro\u017ce\u0144),<br \/>\n\u2022 wprowadzenie uk\u0142ad\u00f3w ochrony przeciw\u0142ukowej typu iskiernikowego (zamiast ochrony ro\u017ckowej), obowi\u0105zkowych dla izolacji wisz\u0105cej (odci\u0105gowej) i zalecanych dla izolacji stoj\u0105cej,<br \/>\n\u2022 nowe podej\u015bcie do zagadnienia ochrony przeciwdrganiowej,<br \/>\n\u2022 wycofanie ze stosowania w budowie linii PAS przewodu typu AFL w os\u0142onie izolacyjnej z uwagi na brak osprz\u0119tu do niego,<br \/>\n\u2022 odej\u015bcie od stosowania do budowy linii przewodu PAS 35 mm<sup>2<\/sup> ze wzgl\u0119du na jego zbyt ma\u0142\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 mechaniczn\u0105 (na podstawie do\u015bwiadcze\u0144 eksploatacyjnych),<br \/>\n\u2022 nowy spos\u00f3b wykonania obostrze\u0144 2 i 3 stopnia na izolacji stoj\u0105cej (om\u00f3wiony poni\u017cej).<\/p>\n<div id=\"attachment_12534\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-12534\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-12534\" src=\"http:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys5_ENSTO.jpg\" alt=\"Rys. 5. Obostrzenie z podw\u00f3jnym stoj\u0105cym izolatorem porcelanowym i mostkiem \u0142\u0105czonym za pomoc\u0105 uchwyt\u00f3w \u015brubowo-kab\u0142\u0105kowych \u2013 wykonanie b\u0142\u0119dne, nieaktualne\" width=\"600\" height=\"301\" srcset=\"https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys5_ENSTO.jpg 600w, https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys5_ENSTO-300x151.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><p id=\"caption-attachment-12534\" class=\"wp-caption-text\">Rys. 5. Obostrzenie z podw\u00f3jnym stoj\u0105cym izolatorem porcelanowym i mostkiem \u0142\u0105czonym za pomoc\u0105 uchwyt\u00f3w \u015brubowo-kab\u0142\u0105kowych \u2013 wykonanie b\u0142\u0119dne, nieaktualne<\/p><\/div>\n<p><strong>Obostrzenie 2 i 3 stopnia<\/strong><\/p>\n<p>Wykonanie obostrzenia 2 i 3 stopnia z podw\u00f3jnym stoj\u0105cym izolatorem porcelanowym i mostkiem \u0142\u0105czonym za pomoc\u0105 uchwyt\u00f3w \u015brubowo-kab\u0142\u0105kowych (rys. 5) powodowa\u0142o powstawanie na trasie linii miejsc szczeg\u00f3lnie nara\u017conych na upalenie si\u0119 przewodu PAS, ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 wielu miejsc rozizolowanych i mo\u017cliwo\u015b\u0107 zapalenia si\u0119 w nich \u0142uku podczas burz. Ponadto wyst\u0119powa\u0142o, opisywane wy\u017cej, dodatkowe zagro\u017cenie zerwania przewodu na skutek naci\u0119\u0107 \u017cy\u0142y powsta\u0142ych przy zdejmowaniu izolacji. Rozwi\u0105zanie takie zamiast wi\u0119c zwi\u0119ksza\u0107 pewno\u015b\u0107 zawieszenia przewod\u00f3w, praktycznie j\u0105 zmniejsza\u0142o.<br \/>\nNowe albumy rozwi\u0105za\u0144 typowych linii PAS wydane po roku 2003 przewiduj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 realizacji obostrzenia 2 stopnia na pojedynczym izolatorze kompozytowym lub na dw\u00f3ch izolatorach porcelanowych usytuowanych szeregowo, a w przypadku obostrzenia 3 stopnia rozwi\u0105zanie z izolatorami usytuowanymi szeregowo (rys. 6). Eliminuje to ca\u0142kowicie opisywane wcze\u015bniej zagro\u017cenia.<\/p>\n<div id=\"attachment_12535\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-12535\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-12535\" src=\"http:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys6_ENSTO.jpg\" alt=\"Rys. 6. Obostrzenie 3 stopnia z izolatorami usytuowanymi szeregowo, wed\u0142ug nowych album\u00f3w PTPiREE\" width=\"600\" height=\"386\" srcset=\"https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys6_ENSTO.jpg 600w, https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys6_ENSTO-300x193.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><p id=\"caption-attachment-12535\" class=\"wp-caption-text\">Rys. 6. Obostrzenie 3 stopnia z izolatorami usytuowanymi szeregowo, wed\u0142ug nowych album\u00f3w PTPiREE<\/p><\/div>\n<div id=\"attachment_12536\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-12536\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-12536\" src=\"http:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys7_ENSTO.jpg\" alt=\"Rys. 7. Linia PAS po awarii w wyniku degradacji izolacji na skutek d\u0142ugotrwa\u0142ego kontaktu linii z ga\u0142\u0119ziami drzew\" width=\"600\" height=\"447\" srcset=\"https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys7_ENSTO.jpg 600w, https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys7_ENSTO-300x224.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><p id=\"caption-attachment-12536\" class=\"wp-caption-text\">Rys. 7. Linia PAS po awarii w wyniku degradacji izolacji na skutek d\u0142ugotrwa\u0142ego kontaktu linii z ga\u0142\u0119ziami drzew<\/p><\/div>\n<p><strong>Zaniedbania eksploatacyjne<\/strong><\/p>\n<p>Odporno\u015b\u0107 przewod\u00f3w linii PAS na zwarcia zwi\u0105zane z upadkiem drzew czy ga\u0142\u0119zi, potwierdzona do\u015bwiadczeniami eksploatacyjnymi, spowodowa\u0142a brak staranno\u015bci s\u0142u\u017cb eksploatacyjnych pod wzgl\u0119dem konieczno\u015bci dokonywania przegl\u0105d\u00f3w i wycinek wzd\u0142u\u017c linii PAS.<br \/>\nW ostatnich latach dosz\u0142o w Polsce do kilku przypadk\u00f3w degradacji izolacji przewodu PAS, a w nast\u0119pstwie do powa\u017cnych awarii, polegaj\u0105cych na upaleniu i upadku przewod\u00f3w linii (rys. 7). Ich przyczynami by\u0142y:<br \/>\n\u2022 d\u0142ugotrwa\u0142y kontakt przewodu z ga\u0142\u0119ziami drzew, szczeg\u00f3lnie drzew li\u015bciastych (brzoza),<br \/>\n\u2022 d\u0142ugotrwa\u0142y kontakt z le\u017c\u0105cymi na przewodach ga\u0142\u0119ziami.<\/p>\n<p><strong>Izolacja<\/strong><br \/>\nPrzewody PAS s\u0105 przewodami niepe\u0142noizolowanymi. Izolacja przewodu jest ca\u0142kowicie wystarczaj\u0105ca w przypadku kr\u00f3tkotrwa\u0142ych (nawet wielokrotnych) zetkni\u0119\u0107 przewod\u00f3w fazowych oraz zetkni\u0119\u0107 przewod\u00f3w z ga\u0142\u0119ziami czy ptakami. Nie jest to jednak izolacja pe\u0142na \u2013 jak w kablach. Na jej powierzchni wyst\u0119puj\u0105 du\u017ce napr\u0119\u017cenia elektryczne i, w sprzyjaj\u0105cych warunkach, mog\u0105 si\u0119 na niej pojawia\u0107 wy\u0142adowania niezupe\u0142ne, a przy obni\u017conej rezystywno\u015bci powierzchniowej izolacji \u2013 wy\u0142adowania pe\u0142zne degraduj\u0105ce izolacj\u0119.<br \/>\nProblem ten zosta\u0142 om\u00f3wiony m.in. podczas sympozjum \u201eIn\u017cynieria Wysokich Napi\u0119\u0107\u201d [3], kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w 2004 roku. Jedna z tez zawarta w prezentowanym tam materiale odnosi si\u0119 do sytuacji takiej, jak w omawianych powy\u017cej przypadkach awarii:<br \/>\n\u201e<em>Linie eksploatowane na terenach le\u015bnych s\u0105 nara\u017cone na kontakt z ga\u0142\u0119ziami drzew, kt\u00f3re mog\u0105 opa\u015b\u0107 pod ci\u0119\u017carem \u015bniegu lub ulec z\u0142amaniu na skutek silnych wiatr\u00f3w. Istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce w przypadku wyst\u0105pienia niekorzystnych warunk\u00f3w atmosferycznych nast\u0105pi rozw\u00f3j wy\u0142adowa\u0144 \u015blizgowych pomi\u0119dzy ga\u0142\u0119zi\u0105 dotykaj\u0105c\u0105 powierzchni przewodu a \u017cy\u0142\u0105 robocz\u0105, co mo\u017ce doprowadzi\u0107 do zmniejszenia rezystywno\u015bci powierzchniowej do warto\u015bci mniejszej od 1012 [\u03a9m\/m]. W tej sytuacji w\u0142a\u015bnie rezystywno\u015b\u0107 powierzchniowa b\u0119dzie decydowa\u0142a o wielko\u015bci sumarycznego pr\u0105du wy\u0142adowa\u0144 \u015blizgowych i tym samym o intensywno\u015bci oddzia\u0142ywania czynnika degraduj\u0105cego.<\/em>\u201d<br \/>\nZgodnie z prezentowan\u0105 tez\u0105, dotyk ga\u0142\u0119zi m\u00f3g\u0142 zapocz\u0105tkowa\u0107 wy\u0142adowania \u015blizgowe i zmniejszenie rezystywno\u015bci powierzchniowej, umo\u017cliwiaj\u0105c dalszy rozw\u00f3j wy\u0142adowa\u0144 pe\u0142znych (prawdopodobnie obydwa procesy dzia\u0142a\u0142y r\u00f3wnocze\u015bnie) oraz powoduj\u0105c degradacj\u0119 izolacji (rys. 8). W konsekwencji nast\u0105pi\u0142 zap\u0142on \u0142uku do ziemi lub do s\u0105siedniej fazy poprzez ga\u0142\u0119zie drzew.<\/p>\n<div id=\"attachment_12537\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-12537\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-12537\" src=\"http:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys8_ENSTO.jpg\" alt=\"Rys. 8. Degradacja izolacji przewodu PAS na skutek wy\u0142adowa\u0144 pe\u0142znych\" width=\"600\" height=\"281\" srcset=\"https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys8_ENSTO.jpg 600w, https:\/\/elektrosystemy.pl\/wp-content\/uploads\/uncategorized\/2015\/11\/18\/problemy-eksploatacyjne-linii-sn-w-systemie-pas\/rys8_ENSTO-300x141.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><p id=\"caption-attachment-12537\" class=\"wp-caption-text\">Rys. 8. Degradacja izolacji przewodu PAS na skutek wy\u0142adowa\u0144 pe\u0142znych<\/p><\/div>\n<p>Palenie si\u0119 \u0142uku na przewodzie PAS, z uwagi na brak mo\u017cliwo\u015bci przemieszczania si\u0119 \u0142uku po przewodzie (izolacja), zwykle prowadzi do upalenia i upadku przewodu.<br \/>\nNale\u017cy r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce o szybko\u015bci procesu degradacji izolacji decyduje warto\u015b\u0107 rezystywno\u015bci powierzchniowej izolacji, czyli jako\u015b\u0107 u\u017cytych w produkcji materia\u0142\u00f3w, a tak\u017ce technologia wytwarzania przewodu. Interesuj\u0105cy jest fakt, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego typu awarii wydarzy\u0142a si\u0119 na liniach stosunkowo niedawno zbudowanych, gdzie u\u017cywano przewod\u00f3w produkowanych po roku 2001. Mo\u017ce to sugerowa\u0107, \u017ce nast\u0105pi\u0142y pewne zmiany w technologii produkcji lub u\u017cywanych materia\u0142ach, maj\u0105ce wp\u0142yw na odporno\u015b\u0107 izolacji stosowanych przewod\u00f3w PAS na wy\u0142adowania pe\u0142zne.<\/p>\n<p><strong>Norma Cenelec<\/strong><br \/>\nW roku 2007 wprowadzono w Polsce metod\u0105 uznaniow\u0105 (nie jest ona, poza tytu\u0142em, t\u0142umaczona na j\u0119zyk polski) norm\u0119 europejsk\u0105 Cenelec EN 50 397-1: 2006 dotycz\u0105c\u0105 przewod\u00f3w PAS:<br \/>\n<em>PN-EN 50 397-1: 2007 (U) Przewody elektroenergetyczne w os\u0142onie do linii napowietrznych oraz osprz\u0119t do nich na napi\u0119cie znamionowe przemienne wy\u017csze od 1 kV i nie przekraczaj\u0105ce 36 kV \u2013 Cz\u0119\u015b\u0107 1: Przewody w os\u0142onie. Zatwierdzona i opublikowana 29.01.2007<\/em>.<br \/>\nNorma ta znacznie zaostrzy\u0142a wymagania w stosunku do jako\u015bci izolacji przewod\u00f3w SN w os\u0142onie izolacyjnej oraz wprowadzi\u0142a wymagaj\u0105c\u0105 procedur\u0119 pomiaru odporno\u015bci izolacji na wy\u0142adowania pe\u0142zne. Nale\u017cy s\u0105dzi\u0107, \u017ce przewody spe\u0142niaj\u0105ce wymagania tej normy oka\u017c\u0105 si\u0119 bardziej odporne na wy\u0142adowania \u015blizgowe i pe\u0142zne powodowane dotykiem ga\u0142\u0119zi drzew.<\/p>\n<p><strong>Wnioski<\/strong><\/p>\n<p>Po przeanalizowaniu powy\u017cszych aspekt\u00f3w eksploatacyjnych mo\u017cna sformu\u0142owa\u0107 nast\u0119puj\u0105ce wnioski:<br \/>\n\u2022 linie PAS w warunkach polskich wykaza\u0142y dobre w\u0142a\u015bciwo\u015bci eksploatacyjne, szczeg\u00f3lnie w warunkach le\u015bnych, podnosz\u0105c niezawodno\u015b\u0107 zasilania, dzi\u0119ki zmniejszeniu ryzyka zwar\u0107 doziemnych i mi\u0119dzyfazowych w przypadku kontaktu drzew lub ga\u0142\u0119zi z lini\u0105,<br \/>\n\u2022 w \u015bwietle zaprezentowanego materia\u0142u dopuszczalny jest jedynie kr\u00f3tkotrwa\u0142y kontakt przewod\u00f3w PAS z ga\u0142\u0119ziami drzew,<br \/>\n\u2022 linie PAS s\u0105 niepe\u0142noizolowane i w zakresie wycinki ga\u0142\u0119zi i drzew wzd\u0142u\u017c linii nale\u017cy stosowa\u0107 postanowienia normy N SEP-E-003,<br \/>\n\u2022 budowa linii PAS wed\u0142ug rozwi\u0105za\u0144 zawartych w nowych albumach typizacyjnych PTPiREE, z u\u017cyciem osprz\u0119tu Ensto, przy prawid\u0142owym wykonaniu pozwala zapewni\u0107 wysok\u0105 niezawodno\u015b\u0107 eksploatacyjn\u0105 linii.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>mgr in\u017c. Marek Ozorowski<\/strong><br \/>\n<strong>Autor pracuje<\/strong><br \/>\n<strong>jako product manager<\/strong><br \/>\n<strong>w firmie Ensto Pol<\/strong><\/p>\n<p>Bibliografia<br \/>\n[1] Beszterda C. \u201eLinie izolowane do\u015bwiadczenia eksploatacyjne\u201d \u2013 materia\u0142y seminarium szkoleniowego \u201eProjektowanie, budowa i eksploatacja izolowanych linii napowietrznych\u201d, Okoni\u00f3wek, 20-21 lutego 2004 r.<br \/>\n[2] Rakowska A. i inni \u201eDo\u015bwiadczenia z wieloletniej eksploatacji linii napowietrznych z przewodami izolowanymi\u201d \u2013 materia\u0142y II Konferencji N-T Elektroenergetyczne Linie Napowietrzne Niskiego i \u015aredniego Napi\u0119cia, Ko\u0142obrzeg 5-6 czerwca 2003 r.<br \/>\n[3] Janiszewski S. \u201eSpadek rezystywno\u015bci powierzchniowej a zjawisko \u015blad\u00f3w pe\u0142znych na powierzchni os\u0142ony przewod\u00f3w napowietrznych wykonanych w technologii PAS\u201d \u2013 materia\u0142y VII Sympozjum In\u017cynieria wysokich napi\u0119\u0107 \u2013 IW 2004, Pozna\u0144-B\u0119dlewo, 26-28 maja 2004 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Linie SN w systemie PAS s\u0105 budowane i eksploatowane w Polsce od 14 lat. Og\u00f3\u0142em powsta\u0142o ich w tym czasie ponad 3500 km. Na podstawie wprowadzonej w roku 2003 normy SEP: N SEP-E-003 (dotycz\u0105cej budowy linii izolowanych SN i nN) PTPiREE opracowa\u0142o nowe albumy rozwi\u0105za\u0144 typowych linii PAS \u2013 uwzgl\u0119dniaj\u0105ce wymagania tej normy oraz wprowadzaj\u0105ce&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":12536,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[608],"tags":[739],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12529"}],"collection":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12529"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12529\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12538,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12529\/revisions\/12538"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12536"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12529"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12529"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12529"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}