{"id":2400,"date":"2013-04-01T15:41:05","date_gmt":"2013-04-01T14:41:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.wp.elektrosystemy.pl\/?p=2400"},"modified":"2015-04-11T22:08:55","modified_gmt":"2015-04-11T21:08:55","slug":"nowe-ograniczniki-przepiec-firmy-leutron-do-systemow-nn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/?p=2400","title":{"rendered":"Nowe ograniczniki przepi\u0119\u0107 firmy Leutron do system\u00f3w nn"},"content":{"rendered":"

\"OkladkaES_04_2013_B\"<\/a>W artykule zaprezentowano now\u0105 seri\u0119 ogranicznik\u00f3w przepi\u0119\u0107 firmy Leutron przeznaczonych do ochrony system\u00f3w zasilania niskim napi\u0119ciem. Pokazano przyk\u0142ady aparat\u00f3w typu 1, 2, 3 oraz ogranicznik\u00f3w kombinowanych typu 1 + 2.<\/strong><\/p>\n

Obecny rozw\u00f3j technologiczny powoduje, \u017ce zak\u0142\u00f3cenia elektromagnetyczne stanowi\u0105 zagro\u017cenie dla coraz wi\u0119kszej liczby urz\u0105dze\u0144. Minimalizacja urz\u0105dze\u0144 elektronicznych i obecno\u015b\u0107 mikroprocesorowych uk\u0142ad\u00f3w pomiarowych i sterowania skutkuje obni\u017ceniem progu odporno\u015bci tych urz\u0105dze\u0144 na zagro\u017cenia od strony obwod\u00f3w zasilania elektrycznego. \u0179r\u00f3d\u0142em zagro\u017ce\u0144 s\u0105 wy\u0142adowania atmosferyczne oraz operacje \u0142\u0105czeniowe w sieci energetycznej. Inwestorzy zaczynaj\u0105 w dostrzega\u0107, i\u017c bardziej op\u0142acalne jest zainwestowanie w \u015brodki ochrony przed przepi\u0119ciami ni\u017c ponoszenie znacznie wy\u017cszych koszt\u00f3w zwi\u0105zanych z napraw\u0105 uszkodzonych lub wymian\u0105 zniszczonych urz\u0105dze\u0144.<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 1. Koncepcja strefowej ochrony przed przepi\u0119ciami<\/p><\/div>\n

Do stosowania \u015brodk\u00f3w ochrony przed przepi\u0119ciami zobowi\u0105zuj\u0105 ponadto zalecenia normatywne, wed\u0142ug kt\u00f3rych uk\u0142ady SPD nale\u017cy stosowa\u0107 je\u017celi wynika to z:
\n\u2022 analizy ryzyka zagro\u017ce\u0144 powodowanych doziemnymi wy\u0142adowaniami atmosferycznymi, przeprowadzonej wed\u0142ug zalece\u0144 normy PN-EN 62305-2: Ochrona odgromowa \u2013 Zarz\u0105dzanie ryzykiem [2] lub
\n\u2022 wymaga\u0144 normy PN-HD 60364-4-443: Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych \u2013 Ochrona dla zapewnienia bezpiecze\u0144stwa \u2013 Ochrona przed zaburzeniami napi\u0119ciowymi i zaburzeniami elektromagnetycznymi \u2013 Ochrona przed przepi\u0119ciami atmosferycznymi lub \u0142\u0105czeniowymi [5].
\nSzeroka gama produkt\u00f3w r\u00f3\u017cnych producent\u00f3w powoduje, \u017ce wyb\u00f3r SPD nie jest zadaniem \u0142atwym. Nale\u017cy przede wszystkim pami\u0119ta\u0107, \u017ce przy projektowaniu skutecznej ochrony nie cena, a jako\u015b\u0107 i parametry techniczne powinny by\u0107 podstawowym kryterium wyboru. Urz\u0105dzenia do ograniczania przepi\u0119\u0107 stosowane w sieciach rozdzielczych niskiego napi\u0119cia (do 1000 V) wewn\u0105trz obiekt\u00f3w budowlanych zgodnie z wymaganiami normatywnymi PN-EN 61643-11 [6], powinny by\u0107 poddane pr\u00f3bom klasy I, II lub III. Ze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cne charakterystyki ogranicznik\u00f3w przepi\u0119\u0107 okre\u015blane podczas pr\u00f3b udarowych wyr\u00f3\u017cnia si\u0119:
\n\u2022 ograniczniki typu 1,
\n\u2022 ograniczniki typu 2,
\n\u2022 ograniczniki typu 3,
\n\u2022 ograniczniki kombinowane np. typu 1 + 2.
\nPrawid\u0142owy dob\u00f3r SPD danego typu pozwala na zaprojektowanie skutecznego, wielostopniowego systemu ochrony przed przepi\u0119ciami zgodnie ze strefow\u0105 koncepcj\u0105 ochrony (rys. 1) opisan\u0105 w aktualnych normach odgromowych serii PN-EN 62305 [1-4].<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 2. Nowa seria ogranicznik\u00f3w przepi\u0119\u0107 firmy Leutron<\/p><\/div>\n

Nowe ograniczniki przepi\u0119\u0107 firmy Leutron<\/strong><\/p>\n

Nowa seria ogranicznik\u00f3w przepi\u0119\u0107 firmy Leutron posiada wiele interesuj\u0105cych cech funkcjonalnych (rys. 2). S\u0105 to w pe\u0142ni modu\u0142owe aparaty z wymiennymi wk\u0142adkami, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 szybko wymienione w przypadku uszkodzenia bez konieczno\u015bci od\u0142\u0105czania napi\u0119cia w sieci. Wymienne modu\u0142y posiadaj\u0105 mechaniczny wska\u017anik pozwalaj\u0105cy na optyczn\u0105 kontrol\u0119 sprawno\u015bci ogranicznika. Modu\u0142y posiadaj\u0105 ponadto zabezpieczenie przed w\u0142o\u017ceniem do niew\u0142a\u015bciwej podstawy oraz ergonomiczne przyciski do zwolnienia blokady zabezpieczaj\u0105cej przed nieumy\u015blnym wyj\u0119ciem wk\u0142adki. Na \u017cyczenie ograniczniki mog\u0105 by\u0107 wyposa\u017cone w zestyki sygnalizacyjne (oznaczenie FM) umo\u017cliwiaj\u0105ce zdaln\u0105 kontrol\u0119 stanu SPD, co gwarantuje szybk\u0105 reakcj\u0119 personelu w razie stwierdzenia stanu awaryjnego. Wszystkie ograniczniki typu 1 firmy Leutron posiadaj\u0105 podw\u00f3jne zaciski umo\u017cliwiaj\u0105ce pod\u0142\u0105czenie SPD w uk\u0142adzie typu V, kt\u00f3ry eliminuje dodatkowe spadki napi\u0119\u0107 na przewodach \u0142\u0105cz\u0105cych.<\/p>\n

Ograniczniki Typu 1 \u00a0<\/strong><\/p>\n

Podstawowym elementem do ograniczania przepi\u0119\u0107 w instalacjach elektrycznych niskiego napi\u0119cia s\u0105 ograniczniki przepi\u0119\u0107 typu 1 (rys. 2), przeznaczone do stosowania zgodnie ze strefow\u0105 koncepcj\u0105 ochrony odgromowej na granicy stref LPZ 0A\/1, np. w rozdzielnicy g\u0142\u00f3wnej jako pierwszy stopie\u0144 ochrony przed przepi\u0119ciami. Ich zadaniem jest ograniczenie przepi\u0119\u0107 o du\u017cej energii i niedopuszczenie do wnikania przepi\u0119\u0107 i pr\u0105du pioruna do instalacji wewn\u0105trz budynku. \u0179r\u00f3d\u0142a tych zagro\u017ce\u0144 to m.in. cz\u0119\u015bciowe pr\u0105dy pioruna, kt\u00f3re mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 w przypadku bezpo\u015bredniego uderzenia w zewn\u0119trzne linie energetyczne lub w przypadku uderzenia pioruna w obiekt wyposa\u017cony w instalacj\u0119 odgromow\u0105. Elementem ochronnym ogranicznik\u00f3w jest iskiernik czyli element ucinaj\u0105cy napi\u0119cie, na kt\u00f3rego elektrodach, oddzielonych mieszanin\u0105 gaz\u00f3w szlachetnych, po nadej\u015bciu udaru napi\u0119ciowego nast\u0119puje przeskok iskrowy przechodz\u0105cy w wy\u0142adowanie \u0142ukowe. Iskierniki badane s\u0105 pr\u0105dem udarowym Iimp, symuluj\u0105cym pr\u0105d piorunowy (okre\u015blonym przez warto\u015b\u0107 szczytow\u0105 Iimp, \u0142adunek Q oraz energi\u0119 W\/R, np. udar o kszta\u0142cie 10\/350 \u00b5s).
\nPrzyk\u0142adem zaawansowanego technologicznie urz\u0105dzenia typu 1 jest ogranicznik przepi\u0119\u0107 pr\u0105d\u00f3w piorunowych CT-T1\/3+1-350-FM b\u0119d\u0105cy reprezentantem nowej serii ogranicznik\u00f3w przepi\u0119\u0107 Leutron Power. Jest to aparat zbudowany na bazie hermetycznych iskiernik\u00f3w wype\u0142nionych gazem szlachetnym. Uk\u0142ady iskiernikowe maj\u0105 szereg zalet, w por\u00f3wnaniu do warystorowych ogranicznik\u00f3w przepi\u0119\u0107. Charakteryzuj\u0105 si\u0119 brakiem pr\u0105d\u00f3w up\u0142ywu, nie ulegaj\u0105 procesom starzenia, a przede wszystkim s\u0105 zdolne do odprowadzania pr\u0105d\u00f3w piorunowych o warto\u015bciach do 25 kA (na pole). Do innych zalet hermetycznych iskiernik\u00f3w mo\u017cna zaliczy\u0107 brak wp\u0142ywu czynnik\u00f3w atmosferycznych, w tym ci\u015bnienia i wilgotno\u015bci powietrza na parametry znamionowe ogranicznika. Niezale\u017cnie od miejsca instalacji ograniczniki serii CT-T1 pracuj\u0105 niezawodnie, zapewniaj\u0105c wysoki poziom ochrony zabezpieczonym urz\u0105dzeniom.
\nOgranicznik CT-T1\/3+1-350-FM przeznaczony jest do zastosowa\u0144 w tr\u00f3jfazowych systemach zasilania TT i TN-S na granicach stref LPZ 0A\/1. Ogranicznik charakteryzuje si\u0119 bardzo du\u017c\u0105 odporno\u015bci\u0105 na pr\u0105dy udarowe (Iimp<\/sub> = 100 kA \/ uk\u0142ad) i jednocze\u015bnie zapewnia niski napi\u0119ciowy poziom ochrony Up<\/sub> < 2,5 kV. Podwy\u017cszone napi\u0119cie trwa\u0142ej pracy do 350 V zapewnia d\u0142u\u017csz\u0105 \u017cywotno\u015b\u0107 i bezawaryjno\u015b\u0107 w sieciach o du\u017cej niestabilno\u015bci parametr\u00f3w napi\u0119ciowych. Ogranicznik jest dost\u0119pny r\u00f3wnie\u017c w wykonaniu do zastosowania w 1-fazowych systemach zasilania TT i TN-S.<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 3. Ogranicznik przepi\u0119\u0107 Typu 2: CT-T2\/4+0-350-VA<\/p><\/div>\n

Ograniczniki Typu 2 \u00a0<\/strong><\/p>\n

Jako drugi stopie\u0144 ochrony stosowane s\u0105 ograniczniki typu 2, kt\u00f3rych zadaniem jest ochrona przed przepi\u0119ciami indukowanymi oraz ograniczanie przepi\u0119\u0107 resztkowych za ogranicznikami typu 1. Aparaty przeznaczone s\u0105 do stosowania wewn\u0105trz stref LPZ 1 i wy\u017cszych oraz na granicach stref LPZ 0B\/1 pod warunkiem, \u017ce wszelkie obwody zewn\u0119trzne zawieraj\u0105 si\u0119 w strefie ochronnej LPZ 0B. Do budowy ogranicznik\u00f3w przepi\u0119\u0107 typu 2 najcz\u0119\u015bciej stosowane s\u0105 warystory \u2013 elementy wykorzystuj\u0105ce p\u00f3\u0142przewodniki polikrystaliczne realizowane na bazie ZnO. Ograniczniki te badane s\u0105 pr\u0105dem udarowym o kszta\u0142cie 8\/20 \u00b5s symuluj\u0105cym pr\u0105dy indukowane.
\nDo ochrony przed przepi\u0119ciami w rozdzielnicach lokalnych wewn\u0105trz budynk\u00f3w (rozdzielnice pi\u0119trowe, rozdzielnice pomieszcze\u0144 specjalnych) bardzo dobrym rozwi\u0105zaniem jest ogranicznik CT-T2\/4+0-350-VA (rys. 3) przeznaczony do tr\u00f3jfazowych sieci TNS. Podobnie jak opisane wy\u017cej ograniczniki typu 1 jest to dwucz\u0119\u015bciowy ogranicznik z wymiennymi modu\u0142ami. Dzi\u0119ki zastosowaniu uk\u0142ad\u00f3w ochronnych zbudowanych z iskiernik\u00f3w gazowych po\u0142\u0105czonych szeregowo z warystorami ogranicznik CT-T2\/4+0-350-VA charakteryzuje si\u0119 zwi\u0119kszon\u0105 \u017cywotno\u015bci\u0105 w stosunku do typowych ogranicznik\u00f3w warystorowych ze wzgl\u0119du na brak pr\u0105du up\u0142ywu. Znamionowy pr\u0105d wy\u0142adowczy ogranicznika wynosi In<\/sub> = 15 kA (Imax<\/sub> = 25 kA). Ogranicznik ten zapewnia napi\u0119ciowy poziom ochrony Up<\/sub> < 1,3 kV przy udarze 5 kA 8\/20 \u00b5s (Up<\/sub> < 1,7 kV przy In<\/sub>).<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 4. Kombinowany ogranicznik przepi\u0119\u0107 typ 1 + 2: CT-T1+2\/3+1-350-FM<\/p><\/div>\n

Kombinowane ograniczniki Typ 1 + 2<\/strong><\/p>\n

W niekt\u00f3rych przypadkach zalecanym rozwi\u0105zaniem s\u0105 kombinowane ograniczniki typu 1 + 2 charakteryzuj\u0105ce si\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015bciami typowymi dla ogranicznik\u00f3w typu 1 (Iimp<\/sub> = 100 kA\/uk\u0142ad) oraz obni\u017conym napi\u0119ciowym poziomem ochrony Up. Przyk\u0142adem takiego ogranicznika jest urz\u0105dzenie typu CT-T1+2\/3+1-350-FM (rys. 4) o bardzo niskim poziomie ochrony Up<\/sub> < 1 kV. Ograniczniki kombinowane typ 1 + 2 zalecane s\u0105 do stosowania na granicach stref LPZ 0A\/1 i wy\u017cszych w obiektach, w kt\u00f3rych znajduj\u0105 si\u0119 wra\u017cliwe uk\u0142ady elektroniczne (systemy teleinformatyczne lub aparatura automatyki i kontrolno-pomiarowa). S\u0105 r\u00f3wnie\u017c dobrym rozwi\u0105zaniem w obiektach o niewielkich rozmiarach, w kt\u00f3rych mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 problemy z prawid\u0142owym skoordynowaniem 1 i 2 stopnia ochrony ze wzgl\u0119du na ma\u0142e odleg\u0142o\u015bci pomi\u0119dzy nimi, mierzone wzd\u0142u\u017c \u017cy\u0142 kabla zasilaj\u0105cego. Ich zastosowanie eliminuje konieczno\u015b\u0107 zapewniania tzw. odleg\u0142o\u015bci odprz\u0119gaj\u0105cych. Aparaty mog\u0105 samodzielnie zapewni\u0107 pe\u0142n\u0105 ochron\u0119. Do obiekt\u00f3w tego typu mo\u017cna zaliczy\u0107 mi\u0119dzy innymi: stacje bazowe GSM, kontenery telekomunikacyjne i inne, stacje ochrony katodowej, ma\u0142e obiekty budowlane z jedn\u0105 rozdzielnic\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 itp.<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 5. Ograniczniki przepi\u0119\u0107 typ 3: CT-T3\/Y1-230 (u g\u00f3ry) i CT-T3\/Y3-230<\/p><\/div>\n

Ograniczniki Typu 3 \u00a0<\/strong><\/p>\n

Do bezpo\u015bredniego zabezpieczenia urz\u0105dze\u0144 elektrycznych przeznaczone s\u0105 ograniczniki typu 3 stanowi\u0105ce trzeci stopie\u0144 ochrony. Zapewniaj\u0105 one ochron\u0119 urz\u0105dze\u0144 przed skutkami bezpo\u015brednich, pobliskich i odleg\u0142ych wy\u0142adowa\u0144 atmosferycznych (kilkaset metr\u00f3w od obiektu) indukuj\u0105cych udary przepi\u0119ciowe w wewn\u0119trznych instalacjach obiekt\u00f3w budowlanych oraz przed przepi\u0119ciami \u0142\u0105czeniowymi powstaj\u0105cymi w instalacji elektrycznej wewn\u0105trz obiektu budowlanego. Poddawane s\u0105 pr\u00f3bom udarem kombinowanym: udar napi\u0119ciowy obwodu otwartego 1,2\/50 \u00b5s, udar pr\u0105dowy obwodu zwartego 8\/20 \u00b5s. Ich stosowanie jest szczeg\u00f3lnie zalecane w przypadku znacznych d\u0142ugo\u015bci tras kablowych pomi\u0119dzy drugim stopniem ochrony, a urz\u0105dzeniem poddawanym ochronie.
\nPrzyk\u0142ad takich ogranicznik\u00f3w do ochrony urz\u0105dze\u0144 zasilanych z sieci jednofazowych (CT-T3\/Y1-230) i tr\u00f3jfazowych (CT-T3\/Y3-230) przedstawiono na rysunku 5. Ograniczniki te badane s\u0105 udarem kombinowanym: 6 kV 1,2\/50 \u00b5s \u2013 3 kA 8\/20 \u00b5s. Zapewniaj\u0105 napi\u0119ciowy poziom ochrony Up<\/sub> < 1,25 kV pomi\u0119dzy przewodami fazowymi i przewodem neutralnym (L-N) oraz Up<\/sub> < 1,5 kV pomi\u0119dzy przewodami fazowymi lub neutralnym, a przewodem PE (L\/N-PE).
\nOgraniczniki serii CT-T3\/Y1 dost\u0119pne s\u0105 w wersjach dla r\u00f3\u017cnych napi\u0119\u0107 znamionowych z zakresu od UN<\/sub> = 24 V do UN<\/sub> = 230 V. Napi\u0119ciowy poziom ochrony dostosowany jest do poziomu napi\u0119cia znamionowego i przyk\u0142adowo dla ogranicznika CT-T3\/Y1-24 o napi\u0119ciu znamionowym UN<\/sub> = 24 V wynosi Up<\/sub> < 0,18 kV pomi\u0119dzy przewodem fazowym i neutralnym (L-N) oraz Up<\/sub> < 0,63 kV w stosunku do przewodu ochronnego (L\/N-PE).<\/p>\n

Podsumowanie<\/strong><\/p>\n

Jedynie stosowanie ogranicznik\u00f3w przepi\u0119\u0107 spe\u0142niaj\u0105cych wymagania normatywne zapewnia skuteczne zabezpieczenie obiektu przed skutkami oddzia\u0142ywania wy\u0142adowa\u0144 atmosferycznych i przepi\u0119\u0107 \u0142\u0105czeniowych. Ograniczniki przepi\u0119\u0107 powinny by\u0107 zawsze instalowane w miejscach stosownych do ich przeznaczenia. Przy projektowaniu wielostopniowej ochrony przed przepi\u0119ciami zawsze nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119 odpowiedni\u0105 koordynacj\u0119 energetyczn\u0105 ogranicznik\u00f3w przepi\u0119\u0107 i chronionych urz\u0105dze\u0144. Nowa seria ogranicznik\u00f3w przepi\u0119\u0107 firmy Leutron przeznaczonych do ochrony system\u00f3w zasilania niskim napi\u0119ciem \u0142\u0105czy\u00a0 funkcjonalno\u015b\u0107 i bardzo dobre parametry techniczne. Kombinowane ograniczniki przepi\u0119\u0107 typu 1 + 2 s\u0105 rozwi\u0105zaniem zapewniaj\u0105cym skuteczn\u0105 i skoordynowan\u0105 ochron\u0119.<\/p>\n

dr in\u017c. Miros\u0142aw Zielenkiewicz<\/strong>
\ndr in\u017c. Tomasz Maksimowicz<\/strong>
\nAutorzy s\u0105 pracownikami firmy RST<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W artykule zaprezentowano now\u0105 seri\u0119 ogranicznik\u00f3w przepi\u0119\u0107 firmy Leutron przeznaczonych do ochrony system\u00f3w zasilania niskim napi\u0119ciem. Pokazano przyk\u0142ady aparat\u00f3w typu 1, 2, 3 oraz ogranicznik\u00f3w kombinowanych typu 1 + 2. Obecny rozw\u00f3j technologiczny powoduje, \u017ce zak\u0142\u00f3cenia elektromagnetyczne stanowi\u0105 zagro\u017cenie dla coraz wi\u0119kszej liczby urz\u0105dze\u0144. Minimalizacja urz\u0105dze\u0144 elektronicznych i obecno\u015b\u0107 mikroprocesorowych uk\u0142ad\u00f3w pomiarowych i sterowania skutkuje…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2401,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[616],"tags":[531,468],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2400"}],"collection":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2400"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2400\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3485,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2400\/revisions\/3485"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2401"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2400"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2400"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2400"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}