{"id":5309,"date":"2014-04-01T13:51:01","date_gmt":"2014-04-01T12:51:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.wp.elektrosystemy.pl\/?p=5309"},"modified":"2020-10-04T00:12:17","modified_gmt":"2020-10-03T22:12:17","slug":"zewnetrzna-ochrona-odgromowa-obiektow-budowlanych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/?p=5309","title":{"rendered":"Zewn\u0119trzna ochrona odgromowa obiekt\u00f3w budowlanych"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>D\u0142ugoletnia bezpieczna praca instalacji zewn\u0119trznej ochrony odgromowej zale\u017cy od jej <\/strong>zaprojektowania, wykonania zgodnie z wymaganiami norm i przepis\u00f3w oraz od jako\u015bci <\/strong>wykorzystanych materia\u0142\u00f3w i element\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Zadaniem zewn\u0119trznej ochrony odgromowej obiektu budowlanego jest przyj\u0119cie wy\u0142adowania piorunowego w obiekt, \u0142\u0105cznie z wy\u0142adowaniami bocznymi, i bezpieczne odprowadzenie pr\u0105du pioruna do ziemi, bez szkody dla chronionego obiektu budowlanego i zagro\u017cenia dla os\u00f3b przebywaj\u0105cych w tym obiekcie lub w jego pobli\u017cu.<\/strong><\/p>\n

Ochrona odgromowa obiektu budowlanego obejmuje ochron\u0119 zewn\u0119trzn\u0105 przed bezpo\u015brednim uderzeniem pioruna i ochron\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 w celu ograniczenia mo\u017cliwo\u015bci wyst\u0105pienia przepi\u0119\u0107 wskutek przep\u0142ywu pr\u0105du w zewn\u0119trznej instalacji odgromowej i w innych cz\u0119\u015bciach przewodz\u0105cych chronionego obiektu.<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 1. System zwod\u00f3w odsuni\u0119tych \u2013 ochrona central klimatyzacyjno-wentylacyjnych za pomoc\u0105 dr\u0105\u017ck\u00f3w izolacyjnych poziomych i pionowych. Monta\u017c systemu bezpo\u015brednio do urz\u0105dzenia chronionego. Dr\u0105\u017cki izolacyjne AN-83G, AN-83F oraz osprz\u0119t (fot. An-Kom)<\/p><\/div>\n

\"1

1 \u2013 przestrze\u0144 chroniona
2 \u2013 p\u0142aszczyzna odniesienia
R \u2013 promie\u0144 tocz\u0105cej si\u0119 kuli
OC \u2013 promie\u0144 chronionego obszaru
A \u2013 punkt na zwodzie poziomym
h \u2013 wysoko\u015b\u0107 zwodu pionowego, wysoko\u015b\u0107 zwodu poziomego nad p\u0142aszczyzn\u0105 odniesienia
Rys.2. Przestrze\u0144 chroniona przez zw\u00f3d pionowy, maszt lub zw\u00f3d poziomy wg, metody tocz\u0105cej si\u0119 kuli<\/p><\/div>\n

Zewn\u0119trzna ochrona odgromowa<\/strong><\/p>\n

Instalacja odgromowa obiektu budowlanego (LPS) (zewn\u0119trzna ochrona odgromowa) sk\u0142ada si\u0119 z cz\u0119\u015bci naziemnej w postaci:
\n\u2022 zwod\u00f3w \u2013 przeznaczonych do bezpo\u015bredniego przyj\u0119cia wy\u0142adowania piorunowego,
\n\u2022 przewod\u00f3w odprowadzaj\u0105cych \u2013 \u0142\u0105cz\u0105cych cz\u0119\u015b\u0107 naziemn\u0105 z cz\u0119\u015bci\u0105 podziemn\u0105 urz\u0105dzenia piorunochronnego,
\n\u2022 przewod\u00f3w uziemiaj\u0105cych \u2013 \u0142\u0105cz\u0105cych przewody odprowadzaj\u0105ce z uziemieniem,
\n\u2022 uziom\u00f3w \u2013 cz\u0119\u015bci metalowych lub ich zespo\u0142\u00f3w umieszczonych w gruncie lub w fundamentach obiektu i s\u0142u\u017c\u0105cych do rozproszenia w ziemi pr\u0105du wy\u0142adowania piorunowego.
\n\"ram_1_ochr_04_2014\"<\/p>\n

\"a

a \u2013 k\u0105t ochrony zale\u017cy od poziomu ochrony odgromowej
1 \u2013 przestrze\u0144 chroniona
2 \u2013 p\u0142aszczyzna odniesienia
H \u2013 wysoko\u015b\u0107 zwodu
A \u2013 wierzcho\u0142ek zwodu
B \u2013 C \u2013 podstawa przestrzeni chronionej
Rys. 3. Przestrze\u0144 chroniona w sto\u017cku utworzonym przez pojedynczy punkt, np. wierzcho\u0142ek A zwodu pionowego, zgodnie z metod\u0105 projektowania zwod\u00f3w za pomoc\u0105 k\u0105ta ochrony<\/p><\/div>\n

Podstawowe kryteria zewn\u0119trznej ochrony odgromowej obiekt\u00f3w budowlanych<\/strong><\/p>\n

Poziomy ochrony<\/strong>
\nW celu uzyskania optymalnych warunk\u00f3w ochrony okre\u015blone s\u0105 cztery klasy LPS (I, II, III i IV), b\u0119d\u0105ce zestawem cech konstrukcyjnych opartych na odpowiadaj\u0105cych im poziomach ochrony odgromowej (LPL). Dla ka\u017cdego LPL ustalono zestaw minimalnych i maksymalnych parametr\u00f3w pr\u0105d\u00f3w pioruna. W tabeli 1 podane s\u0105 parametry zagro\u017cenia w zale\u017cno\u015bci od poziomu ochrony odgromowej. Odpowiedni poziom ochrony odgromowej jest przyjmowany na podstawie analizy ryzyka wyst\u0105pienia szkody lub do\u015bwiadczenia.
\n\"tab_1_2_ochr_04_2014\"
\nZewn\u0119trzna ochrona odgromowa \u2013 warunki podstawowe<\/strong>
\nW normie przyj\u0119to, \u017ce poszczeg\u00f3lnym poziomom ochrony LPL odpowiadaj\u0105 klasy LPS (tabela 2). Charakterystyka LPS zale\u017cy od w\u0142a\u015bciwo\u015bci obiektu chronionego i od przyj\u0119tego poziomu ochrony. Ka\u017cda klasa ochrony LPS jest charakteryzowana przez parametry okre\u015blaj\u0105ce klas\u0119 (zale\u017cne od klasy LPS) i przez parametry niezale\u017cne od klasy LPS. Parametry zale\u017cne od klasy LPS, to: parametry pioruna, promie\u0144 tocz\u0105cej si\u0119 kuli, wymiary siatki zwod\u00f3w lub k\u0105t ochrony, odleg\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy przewodami odprowadzaj\u0105cymi i uziemieniem otokowym, minimalna d\u0142ugo\u015b\u0107. Parametry niezale\u017cne od klasy LPS obejmuj\u0105 materia\u0142y i wymiary element\u00f3w LPS.<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 4. Ochrona odgromowa anteny satelitarnej \u2013 elementy instalacji firmy OBO Bettermann<\/p><\/div>\n

\"Rys.

Rys. 5. Ochrona odgromowa ruroci\u0105gu zrealizowana za pomoc\u0105 rozwi\u0105za\u0144 firmy Elko-Bis<\/p><\/div>\n

Zwody<\/strong>
\nZwody instalacji piorunochronnej mog\u0105 by\u0107 mocowane do chronionego obiektu budowlanego (zwody nieizolowane) lub instalowane obok niego, tzw. zwody izolowane. Zwody izolowane stosowane s\u0105 wtedy, gdy cieplne skutki przep\u0142ywu pr\u0105du pioruna \u00a0\u00a0 \u00a0mog\u0105 powodowa\u0107 uszkodzenie chronionego obiektu lub jego zawarto\u015bci, a tak\u017ce gdy wymagana jest redukcja pola elektromagnetycznego.
\nZwodami mog\u0105 by\u0107 przewodz\u0105ce cz\u0119\u015bci obiektu budowlanego, nazywane zwodami naturalnymi, lub przewody albo konstrukcje metalowe umieszczone na obiekcie budowlanym lub obok niego tylko w celu ochrony odgromowej \u2013 tzw. zwody sztuczne. Zwody sztuczne wykonuje si\u0119 wtedy, gdy przewodz\u0105ce struktury budowlane nie mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane, np. z powodu ich nieci\u0105g\u0142o\u015bci. W wi\u0119kszo\u015bci obiekt\u00f3w budowlanych s\u0105 to zwody poziome niskie, tworz\u0105ce na dachu budynku siatk\u0119 o odpowiednich wymiarach ok. Zwody niskie mog\u0105 by\u0107 instalowane bezpo\u015brednio na powierzchni dachu lub w pewnej odleg\u0142o\u015bci ponad nim, pod warunkiem, \u017ce przep\u0142yw pr\u0105du piorunowego nie spowoduje cieplnych uszkodze\u0144 pokrycia dachowego. Na dachach z pokryciem z materia\u0142\u00f3w nieprzewodz\u0105cych zwody mog\u0105 by\u0107 tworzone z dowolnych kombinacji pr\u0119t\u00f3w lub drut\u00f3w u\u0142o\u017conych w postaci siatki o wymaganych wymiarach pojedynczego oka.
\nWe wcze\u015bniejszych normach zalecano \u0142\u0105czenie ze zwodami instalacji piorunochronnej wszelkich metalowych przedmiot\u00f3w, konstrukcji i cz\u0119\u015bci na dachach obiekt\u00f3w budowlanych. Takie po\u0142\u0105czenia podczas bezpo\u015bredniego wy\u0142adowania atmosferycznego mog\u0105 spowodowa\u0107 wp\u0142yni\u0119cie cz\u0119\u015bci pr\u0105du piorunowego do instalacji wewn\u0119trznych chronionego obiektu. Jednym ze sposob\u00f3w unikni\u0119cia takiej sytuacji jest zastosowanie do ochrony przedmiot\u00f3w na dachach obiekt\u00f3w budowlanych zwod\u00f3w pionowych. Zasady tworzenia stref ochronny zwod\u00f3w pionowych lub zespo\u0142\u00f3w zwod\u00f3w podane s\u0105 w normie [3]. Zwody pionowe powinny tworzy\u0107 stref\u0119 ochronn\u0105 oraz uniemo\u017cliwi\u0107 przeskoki iskrowe mi\u0119dzy zwodami lub przewodami instalacji piorunochronnej i chronionymi urz\u0105dzeniami.<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 6. Zw\u00f3d poziomy podwy\u017cszony izolowany \u2013 ochrona obiektu oraz urz\u0105dze\u0144 znajduj\u0105cych si\u0119 na dachu. Zw\u00f3d poziomy podwy\u017cszony zosta\u0142 wyizolowany za pomoc\u0105 wspornika izolacyjnego pionowego. W ten spos\u00f3b wyeliminowano mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeskok\u00f3w pr\u0105du pioruna do chronionych urz\u0105dze\u0144 oraz konstrukcji obiektu. Maszty seria AN-82, AN-83 (fot. An-Kom)<\/p><\/div>\n

Strefy ochronne zwod\u00f3w<\/strong>
\nW wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w obiekty budowlane chronione s\u0105 zwodami nieizolowanymi. Powinny by\u0107 one instalowane w naro\u017cnikach budynku, w miejscach wystaj\u0105cych ponad fasad\u0119 obiektu oraz w pobli\u017cu wszelkich urz\u0105dze\u0144 i element\u00f3w umieszczonych na dachach zgodnie z jedn\u0105 lub wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0105 nast\u0119puj\u0105cych metod (metod ochrony), okre\u015blaj\u0105cych pozycj\u0119 zwod\u00f3w na chronionym obiekcie (strefy ochronne):
\n\u2022 tocz\u0105cej si\u0119 kuli,
\n\u2022 k\u0105t\u00f3w ochrony,
\n\u2022 wymiar\u00f3w oczek siatki zwod\u00f3w.
\nMetoda tocz\u0105cej si\u0119 kuli jest odpowiednia we wszystkich przypadkach (rys. 2). Metoda k\u0105t\u00f3w ochrony (rys. 3) jest odpowiednia przy ochronie pojedynczych budynk\u00f3w, zbiornik\u00f3w lub innych urz\u0105dze\u0144 wolnostoj\u0105cych oraz element\u00f3w lub urz\u0105dze\u0144 na dachach obiekt\u00f3w budowlanych, za\u015b metoda wymiar\u00f3w siatki zwod\u00f3w jest w\u0142a\u015bciwa przy ochronie p\u0142askich powierzchni, np. p\u0142askich dach\u00f3w.
\nPrzy wyznaczaniu wysoko\u015bci zwod\u00f3w pionowych i strefy chronionej metod\u0105 promienia tocz\u0105cej si\u0119 kuli okre\u015bla si\u0119 d\u0142ugo\u015b\u0107 promienia w zale\u017cno\u015bci od przyj\u0119tego poziomu ochrony odgromowej obiektu (tabela 3). Metod\u0119 t\u0119 mo\u017cna stosowa\u0107 do wyznaczania wysoko\u015bci zwod\u00f3w pionowych pojedynczych, zespo\u0142\u00f3w zwod\u00f3w, zwod\u00f3w na dachach budynk\u00f3w chroni\u0105cych nadbud\u00f3wki lub urz\u0105dzenia techniczne zainstalowane na dachu, stref ochronnych budynk\u00f3w z instalacj\u0105 odgromow\u0105 itp.
\nPrzy wyznaczaniu wysoko\u015bci zwod\u00f3w pionowych, np. do ochrony urz\u0105dze\u0144 i nadbud\u00f3wek na dachach budynk\u00f3w, k\u0105ty ochrony ustala si\u0119 z krzywych podanych w normie w zale\u017cno\u015bci od poziomu ochrony odgromowej obiektu. Przy powszechnie stosowanych zwodach pionowych o wysoko\u015bci do 3 m k\u0105ty ochrony podane s\u0105 w tabeli 4. Przy uk\u0142adaniu siatki zwod\u00f3w poziomych niskich na dachach p\u0142askich wymiary bok\u00f3w ok siatki zale\u017c\u0105 od poziomu ochrony obiektu \u2013 tabela 5.
\n\"tab_2-6_ochr_04_2014\"
\nPrzewody odprowadzaj\u0105ce<\/strong>
\nLiczba przewod\u00f3w odprowadzaj\u0105cych wynika z wielko\u015bci chronionego obiektu ale w \u017cadnym przypadku nie mo\u017ce by\u0107 mniejsza od 2. Drogi pr\u0105du piorunowego powinny by\u0107 jak najkr\u00f3tsze, bez p\u0119tli. Odleg\u0142o\u015bci mi\u0119dzy przewodami odprowadzaj\u0105cymi zale\u017c\u0105 od poziomu ochrony, s\u0105 podane w tabeli 6. Przewody odprowadzaj\u0105ce powinny by\u0107 instalowane w pobli\u017cu naro\u017cnik\u00f3w obiektu budowlanego. W celu uzyskania optymalnego rozp\u0142ywu pr\u0105du piorunowego konieczne jest r\u00f3wnomierne rozmieszczenie przewod\u00f3w odprowadzaj\u0105cych wzd\u0142u\u017c obwodu zewn\u0119trznych \u015bcian obiektu chronionego.<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 7. Prawid\u0142owe po\u0142\u0105czenie uziomu naturalnego fundamentowego z uziomem sztucznym pomiedziowanym firmy Galmar<\/p><\/div>\n

\"Rys.

Rys. 8. Drut bimtaliczny \u2013 miedziany z rdzeniem stalowym, o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach elektrycznych drutu miedzianego i mechanicznych drutu stalowego. Nie rdzewieje i jest korzystniejszy cenowo od produktu z czystej miedzi (fot. FHU Partner)<\/p><\/div>\n

Odst\u0119py izolacyjne<\/strong>
\nJe\u017celi istnieje odpowiednio du\u017ca odleg\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy zwodami i przewodami odprowadzaj\u0105cymi, kt\u00f3rymi p\u0142ynie pr\u0105d piorunowy, a metalowymi elementami budynku, np. zbrojeniami, instalacjami metalowymi, urz\u0105dzeniami, to powstawanie iskier jest praktycznie niemo\u017cliwe. Odleg\u0142o\u015b\u0107 ta stanowi odst\u0119p izolacyjny \u201es\u201d obliczany metodami podanymi w normie.<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 9. Puszka do z\u0142\u0105cza odgromowego firmy Pawbol. Dzi\u0119ki p\u0142ynnej regulacji g\u0142\u0119boko\u015bci mo\u017cna j\u0105 dostosowa\u0107 do ka\u017cdej grubo\u015bci elewacji budynku<\/p><\/div>\n

\"Rys.

Rys. 10. Szyna wyr\u00f3wnania potencja\u0142\u00f3w firmy OBO Bettermann<\/p><\/div>\n

Uziemienia<\/strong>
\nRozr\u00f3\u017cnia si\u0119 trzy sposoby wykonywania uziom\u00f3w do uziemie\u0144:
\n\u2022 uziom pionowy \u2013 uziom, kt\u00f3ry z zasady montowany jest pionowo w gruncie, cz\u0119sto na du\u017cych g\u0142\u0119boko\u015bciach; jest to najprostsze rozwi\u0105zanie przy wykonywaniu instalacji odgromowych,
\n\u2022 uziom otokowy \u2013 uziom poziomy uk\u0142adany w gruncie w odleg\u0142o\u015bci 1 m od fundamentu chronionego obiektu na g\u0142\u0119boko\u015bci co najmniej 0,5 m,
\n\u2022 uziom fundamentowy \u2013 uziom, kt\u00f3ry jest umieszczany w nowo wykonywanym fundamencie betonowym obiektu budowlanego; jest on uznawany za uziom odgromowy, je\u017celi z fundamentu wyprowadzone s\u0105 metalowe ko\u0144c\u00f3wki do po\u0142\u0105czenia z przewodami odprowadzaj\u0105cymi.
\nRezystancja uziemienia uziom\u00f3w powinna by\u0107 mo\u017cliwie jak najmniejsza, ale nie mo\u017ce by\u0107 wi\u0119ksza od 10 \u03a9. Uziemienia mog\u0105 by\u0107 typu A lub typu B.
\nUziemienia typu A obejmuj\u0105 uziomy (elektrody) p\u0142askie lub pionowe instalowane na zewn\u0105trz obiektu chronionego, po\u0142\u0105czone z ka\u017cdym przewodem odprowadzaj\u0105cym. Liczba uziom\u00f3w nie mo\u017ce by\u0107 mniejsza ni\u017c 2. Minimalna d\u0142ugo\u015b\u0107 elektrod l1<\/sub> zale\u017cy od klasy LPS i od rezystywno\u015bci gruntu. Klasy III i IV nie zale\u017c\u0105 od rezystywno\u015bci gruntu.
\nMinimalna d\u0142ugo\u015b\u0107 ka\u017cdej ziemnej elektrody (uziomu) nie mo\u017ce by\u0107 mniejsza od d\u0142ugo\u015bci bazowej:
\n\u2022 l1<\/sub> \u2013 uziom\u00f3w poziomych,
\n\u2022 0,5 l1<\/sub> \u2013 uziom\u00f3w pionowych.
\nD\u0142ugo\u015b\u0107 l1<\/sub> przy poziomym u\u0142o\u017ceniu ustala si\u0119 za pomoc\u0105 krzywych podanych w normie. Minimalna d\u0142ugo\u015b\u0107 okre\u015blona z wykresu mo\u017ce by\u0107 zignorowana pod warunkiem, \u017ce rezystancja uziemienia uziomu b\u0119dzie mniejsza od 10 \u03a9. Zmniejszenie rezystancji uziemienia uziomu jest mo\u017cliwe przy jego d\u0142ugo\u015bci wi\u0119kszej od 60 m.
\nUziemienia typu B to uziomy otokowe, fundamentowe i kratowe. Przy uziomach otokowych lub fundamentowych \u015bredni promie\u0144 re obszaru zamkni\u0119tego przez uziom otokowy lub fundamentowy nie powinien by\u0107 mniejszy ni\u017c warto\u015b\u0107 l1<\/sub>:
\nre<\/sub>\u00a0\u2265 l1<\/sub>
\ngdzie l1 jest okre\u015blona z wykresu podanego w normie.
\nGdy wymagana warto\u015b\u0107 l1 jest mniejsza ni\u017c re, to uziemienie powinno by\u0107 uzupe\u0142nione uziomami poziomymi o d\u0142ugo\u015bci:
\nlr<\/sub> = l1<\/sub> \u2013 re<\/sub>
\nlub pionowymi o d\u0142ugo\u015bci
\nlr<\/sub> = (l1<\/sub> \u2013 re<\/sub>) \/ 2
\nLiczba elektrod nie powinna by\u0107 mniejsza od liczby przewod\u00f3w odprowadzaj\u0105cych \u2013 minimum 2. Po\u0142\u0105czenie z dodatkowymi elektrodami powinno by\u0107 wykonane w tych samych miejscach co po\u0142\u0105czenia z przewodami odprowadzaj\u0105cymi, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci w r\u00f3wnych odst\u0119pach. D\u0142ugo\u015b\u0107 uziomu otokowego (typu B) nie powinna by\u0107 mniejsza ni\u017c 5 m. Uziom otokowy powinien by\u0107 uk\u0142adany w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 1 m od zewn\u0119trznych \u015bcian chronionego obiektu. Uziomy pionowe i poziome (typu A) powinny by\u0107 umieszczane na g\u0142\u0119boko\u015bci nie mniejszej ni\u017c 0,5 m.
\nUziemienie mo\u017ce by\u0107 wykonane w jeden z podanych sposob\u00f3w lub z ich kombinacji. Ka\u017cdy system uziomowy musi by\u0107 po\u0142\u0105czony z szyn\u0105 wyr\u00f3wnywania potencja\u0142\u00f3w chronionego budynku.
\n\"ram_2_ochr_04_2014\"<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 11. Elementy osprz\u0119tu odgromowego firmy Erico:
a \u2013 z\u0142\u0105czka nierdzewna i z\u0142\u0105czka miedziana zaprojektowana do dach\u00f3w gontowych, pozwala prowadzi\u0107 drut w bezpiecznej odleg\u0142o\u015bci od poszycia dachu,
b \u2013 kompletne z\u0142\u0105cze krzy\u017cowe nierdzewne do \u0142\u0105czenia uziom\u00f3w pr\u0119towych pomiedziowanych Erico z bednark\u0105 (do szer. 40 mm) lub drutem (do\u00a0 \u015brednicy 10 mm)
(fot. FHU Partner)<\/p><\/div>\n

Wyr\u00f3wnywanie potencja\u0142\u00f3w<\/strong>
\nJednym z podstawowych zada\u0144 instalacji odgromowej obiektu budowlanego jest wyr\u00f3wnywanie potencja\u0142\u00f3w mi\u0119dzy uziomami i mi\u0119dzy uziemionymi punktami wewn\u0105trz obiektu budowlanego. System wyr\u00f3wnywania potencja\u0142\u00f3w powinien zapewni\u0107:
\n\u2022 niedopuszczenie do przeskok\u00f3w iskrowych w wyniku wy\u0142adowa\u0144 atmosferycznych,
\n\u2022 skuteczne dzia\u0142anie uk\u0142ad\u00f3w ochrony przed przepi\u0119ciami.
\nRozr\u00f3\u017cnia si\u0119 dwa rodzaje po\u0142\u0105cze\u0144 wyr\u00f3wnawczych: po\u0142\u0105czenia bezpo\u015brednie przewodowe i po\u0142\u0105czenia za pomoc\u0105 SPD (ogranicznik\u00f3w przepi\u0119\u0107). Z uziomem lub z szyn\u0105 wyr\u00f3wnawcz\u0105 powinny by\u0107 bezpo\u015brednio po\u0142\u0105czone: zbrojenia budynku, kana\u0142y kablowe, szyny d\u017awig\u00f3w, metalowe ramy okienne i o\u015bcie\u017cnice drzwi oraz wszelkie inne elementy metalowe znajduj\u0105ce si\u0119 w obiekcie.
\nPodstawowym wymaganiem jest po\u0142\u0105czenie z szyn\u0105 wyr\u00f3wnawcz\u0105 potencja\u0142\u00f3w w miejscu wprowadzenia do obiektu wszelkich instalacji metalowych: wodoci\u0105gowych, gazowych, rur ciep\u0142owniczych itp., instalacji elektrycznych, telekomunikacyjnych, system\u00f3w informatycznych. Metalowe rury os\u0142onowe przewod\u00f3w i ekrany \u0142\u0105czy si\u0119 z szyn\u0105 wyr\u00f3wnawcz\u0105 bezpo\u015brednio, natomiast \u017cy\u0142y przewod\u00f3w b\u0119d\u0105ce w stosunku do ziemi pod napi\u0119ciem \u0142\u0105czy si\u0119 za pomoc\u0105 iskiernikowych ogranicznik\u00f3w przepi\u0119\u0107. Niekiedy na po\u0142\u0105czenie instalacji z szyn\u0105 wyr\u00f3wnawcz\u0105 potrzebne jest uzyskanie zgody w\u0142a\u015bciciela tej instalacji, np. instalacji gazowych.<\/p>\n

\"Rys.

Rys. 12. Uziom sk\u0142adany, ze stali cynkowanej ogniowo. W komplecie 3-p\u0142ytkowe z\u0142\u0105cze kontrolne ze \u015brub\u0105 M10 pozwalaj\u0105ce \u0142atwo pod\u0142\u0105czy\u0107 uziom do pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci instalacji odgromowej (fot. Pawbol)<\/p><\/div>\n

\"Rys.

Rys. 13. Wazelina techniczna chroni elementy osprz\u0119tu odgromowego przed dzia\u0142aniem czynnik\u00f3w atmosferycznych (fot. Elko-Bis)<\/p><\/div>\n

Osprz\u0119t odgromowy<\/strong><\/p>\n

Do budowy system\u00f3w zwod\u00f3w i uziemie\u0144 wykorzystywane s\u0105 materia\u0142y przewodowe i konstrukcyjne \u2013 druty, ta\u015bmy, pr\u0119ty, elementy mocuj\u0105ce, \u0142\u0105cz\u0105ce, krzy\u017cuj\u0105ce itp. Podstawowym warunkiem ich d\u0142ugotrwa\u0142ego, skutecznego funkcjonowania jest trwa\u0142o\u015b\u0107 u\u017cytych materia\u0142\u00f3w. Parametr ten pozwala na uzyskanie niezmiennego poziomu zabezpieczenia przez ca\u0142y okres eksploatacji. Osprz\u0119t do instalacji odgromowych wykonywany jest zazwyczaj ze stali w\u0119glowej. Aby uzyska\u0107 jego odpowiedni\u0105 odporno\u015b\u0107 korozyjn\u0105 stosuje si\u0119 cynkowanie ogniowe (zanurzanie w roztopionym cynku), galwaniczne w procesie elektrolizy, miedziowanie elektrolityczne lub metod\u0105 bezpr\u0105dow\u0105.
\nRodzajem osprz\u0119tu do instalacji odgromowych s\u0105 iskierniki izolacyjne (separacyjne). Mog\u0105 by\u0107 u\u017cyte do po\u015bredniego po\u0142\u0105czenia urz\u0105dzenia piorunochronnego z innym pobliskim urz\u0105dzeniem metalowym, kt\u00f3rego po\u0142\u0105czenie bezpo\u015brednie jest, ze wzgl\u0119d\u00f3w funkcjonalnych, niedopuszczalne. Do typowych zastosowa\u0144 iskiernik\u00f3w izolacyjnych nale\u017c\u0105 po\u0142\u0105czenia z uziomami instalacji elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych, z uziomami pomocniczymi pobudzanych napi\u0119ciowo wy\u0142\u0105cznik\u00f3w zwar\u0107 doziemnych, z urz\u0105dzeniami wyposa\u017conymi w ochron\u0119 katodow\u0105 biern\u0105, ze s\u0142upami wprowadzanych do obiektu budowlanego linii napowietrznych. W instalacjach technologicznych iskiernikami izolacyjnymi bocznikuje si\u0119 ko\u0142nierze i wstawki izolacyjne w ruroci\u0105gach.
\nZestawienie najwa\u017cniejszych element\u00f3w wykorzystywanych do budowy cz\u0119\u015bci naziemnej instalacji odgromowej zawiera tabela 7.
\n\"tab_7_ochr_04_2014\"
\nUziomy<\/strong>
\nDo cel\u00f3w ochrony odgromowej i przeciwprzepi\u0119ciowej nale\u017cy w pierwszej kolejno\u015bci wykorzystywa\u0107 uziomy naturalne. Tam, gdzie nie mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane uziomy naturalne lub jest to niecelowe, nale\u017cy stosowa\u0107 uziomy sztuczne. Powinny one by\u0107 wykonywane ze stali, o przekroju 80 mm2<\/sup>, lub z miedzi, o przekroju 50 mm2<\/sup>, jako poziome otokowe, promieniowe, pionowe lub fundamentowe. W obiektach nowobudowanych zalecane s\u0105 uziomy fundamentowe.
\nDo wykonywania system\u00f3w uziomowych, kt\u00f3rych elementy nara\u017cone s\u0105 na silne dzia\u0142ania korozyjne gruntu, stosuje si\u0119 materia\u0142y i osprz\u0119t miedziany lub stalowy pokryty miedzi\u0105 albo cynkowany ogniowo. Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 uziomy pionowe z pr\u0119t\u00f3w miedzianych lub stalowych z pow\u0142ok\u0105 miedzian\u0105, po\u0142\u0105czone termicznie z przewodami uziemiaj\u0105cymi miedzianymi. Sztuczne uziomy fundamentowe s\u0105 rodzajem uziom\u00f3w otokowych. Uk\u0142adane w dolnej warstwie \u0142awy fundamentowej pod \u015bcianami zewn\u0119trznymi umo\u017cliwiaj\u0105 wyr\u00f3wnywanie potencja\u0142\u00f3w wewn\u0105trz obiektu budowlanego oraz uzyskanie niewielkich warto\u015bci rezystancji uziemienia uziom\u00f3w. Do wykonywania uziom\u00f3w fundamentowych stosuje si\u0119 zazwyczaj p\u0142askownik stalowy ocynkowany. \u017belazo w betonie ma w przybli\u017ceniu taki sam potencja\u0142 galwaniczny szeregu elektrochemicznego, jak mied\u017a w gruncie. Dlatego uziomy umieszczone w gruncie i \u0142\u0105czone z p\u0142askownikiem stalowym w betonie powinny by\u0107 wykonane z miedzi lub stali nierdzewnej. Trwa\u0142o\u015b\u0107 takiego uziomu jest praktycznie nieograniczona. Do osprz\u0119tu uziomowego nale\u017c\u0105:
\n\u2022 ta\u015bmy, pr\u0119ty, druty ze stali w\u0119glowej ocynkowanej lub nierdzewnej,
\n\u2022 ta\u015bmy, pr\u0119ty i druty miedziane, z miedzi ocynowanej lub pokrytej stopem aluminiowym,
\n\u2022 z\u0142\u0105cza probiercze.<\/p>\n

Opracowano na podstawie<\/strong>
\nmateria\u0142\u00f3w firmowych <\/strong>
\ni powo\u0142anych norm<\/strong><\/p>\n

Literatura
\n[1] PN-EN 62305-1:2008 Ochrona odgromowa. Cz\u0119\u015b\u0107 1: Zasady og\u00f3lne,
\n[2] PN-EN 62305-2:2008 Ochrona odgromowa. Cz\u0119\u015b\u0107 2: Zarz\u0105dzanie ryzykiem,
\n[3] PN-EN 62305-3:2009 Ochrona odgromowa. Cz\u0119\u015b\u0107 3: Uszkodzenia fizyczne obiekt\u00f3w\u00a0 i zagro\u017cenia \u017cycia,
\n[4] PN-EN 62305-4:2009: Ochrona odgromowa. Cz\u0119\u015b\u0107 4: Urz\u0105dzenia elektryczne i elektroniczne w obiektach,
\n[5] PN-EN 62561-1:2012E Elementy urz\u0105dzenia piorunochronnego (LPSC) \u2013 Cz\u0119\u015b\u0107 1: Wymagania dotycz\u0105ce element\u00f3w po\u0142\u0105czeniowych,
\n[6] PN-EN 62561-2:2012E Elementy urz\u0105dzenia piorunochronnego (LPSC) \u2013 Cz\u0119\u015b\u0107 2: Wymagania dotycz\u0105ce przewod\u00f3w i uziom\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

D\u0142ugoletnia bezpieczna praca instalacji zewn\u0119trznej ochrony odgromowej zale\u017cy od jej zaprojektowania, wykonania zgodnie z wymaganiami norm i przepis\u00f3w oraz od jako\u015bci wykorzystanych materia\u0142\u00f3w i element\u00f3w Zadaniem zewn\u0119trznej ochrony odgromowej obiektu budowlanego jest przyj\u0119cie wy\u0142adowania piorunowego w obiekt, \u0142\u0105cznie z wy\u0142adowaniami bocznymi, i bezpieczne odprowadzenie pr\u0105du pioruna do ziemi, bez szkody dla chronionego obiektu budowlanego i…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5318,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[616],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5309"}],"collection":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5309"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34017,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5309\/revisions\/34017"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5318"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/elektrosystemy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}